O‘zbekistonda eskrou tizimi 2026-yil 1-iyuldan ishga tushirilishi mumkin. Bu haqda 11-fevral kuni bo‘lib o‘tgan Move Real Estate Summit xalqaro sammiti ishtirokchilari ma’lum qildi, deya xabar bermoqda Spot muxbiri.
Hamkor, Commonwealth Partnership Uzbekistan bosh direktori Denis Sokolov o‘z nutqida eskrou-hisoblarni joriy etishga birinchi navbatda quruvchilar emas, balki mahalliy banklar tayyor emasligini ta’kidladi.
“Joriy yilning 1-yanvaridan boshlab eskrou-hisoblar joriy etilishi kerak edi. Hozirda tizim joriy etilishi, menimcha, yilning o‘rtalarigacha kechiktirilgan. Ayni paytda me’yoriy bazani ishlab chiqish bilan shug‘ullanayotgan juda kuchli jamoa bor. Umuman, bu yil ushbu mexanizm ishga tushishi uchun barcha asoslar mavjud”, — dedi u.
Denis Sokolov. Foto: Yevgeniy Sorochin / Spot
Assalom Estate hammuassisi va Golden House sobiq top-menejeri Aleksey Boldin esa ko‘p qavatli uylarni ulushli qurishda ishtirok etish to‘g‘risidagi “Rossiyaning 214-sonli qonuni analogi” yil o‘rtalariga qadar qabul qilinishi kutilayotganini bildirdi. Hozirda qonun loyihasi muhokama bosqichida.
Uning ta’kidlashicha, avval qurilish loyihalari asosan sotuvlar yoki quruvchining o‘z mablag‘lari hisobidan moliyalashtirilgan. Bank mablag‘larini jalb qilish vaziyatga qarab amalga oshirilgan, kreditlar esa boshqa aktivlar va ko‘chmas mulk garovi evaziga berilgan. Sotuvlar yaxshi bo‘lmasa yoki quruvchining o‘z mablag‘lari tugab qolsa, qurilish to‘xtab qolgan va bu developerning defoltiga olib kelgan.
Yangi vosita loyihaviy moliyalashtirish bo‘lib, u odatda uy-joy xaridorlarining mablag‘lari saqlanadigan eskrou-hisoblar tizimi bilan bog‘liq. Uni olish uchun quruvchi zarur hujjatlar to‘plamini yig‘ishi, biznes-modelni tayyorlashi va uni o‘z standartlariga muvofiq qurilishni moliyalashtiradigan bankda himoya qilishi lozim. Kredit obyekt foydalanishga topshirilgandan so‘ng qaytariladi.
“Bu borada hozir qonun loyihasi tayyorlangan. Ehtimol, qonun loyihasida ko‘rsatilganidek, u 2026-yil 1-iyuldan kuchga kiradi”, — dedi mutaxassis va hujjat bilan tanishib chiqqanini qo‘shimcha qildi.
Aleksey Boldin bank rahbarlari bilan suhbatga asoslanib, quruvchilarning eskrou tizimini joriy etishga tayyor emasligini ta’kidladi, chunki ular darhol sotuv narxining kamida bir necha foizini yo‘qotadi.
Aleksey Boldin. Foto: Yevgeniy Sorochin / Spot
Bundan tashqari, u yangi qonun loyihasi rossiyalik muqobilidan yaxshi farq qilishini ta’kidladi. Xususan, hujjatda uy-joy sotib olishda ulushdorlarning huquqlarini himoya qilish “Iste'molchilarning huquqlarini himoya qilish to‘g‘risida"gi qonun bilan emas, balki maxsus qonun bilan tartibga solinishi nazarda tutilmoqda. Uning so‘zlariga ko‘ra, bu “iste'molchilar terrorizmi” deb ataladigan xavflarni kamaytirishga imkon beradi, bunda xaridorlar iste’molchilar huquqlarini himoya qilish to‘g‘risidagi normalarga tayanib, quruvchi hisobidan qo‘shimcha foyda olishga harakat qilishadi.
“Ushbu qonun qabul qilingan paytdan — 1-iyuldan boshlab, agar sizda QR (qurilishga ruxsatnoma — Spot izohi) bo‘lmasa, dastlab, 1-iyulgacha QR olgan developerlar eski qoidalar bo‘yicha ishlashlari mumkin bo‘lishi kutilmoqda. Hech bo‘lmaganda, [qonun loyihasida] shu nazarda tutilgan”, — deya qo‘shimcha qildi Boldin.
Mutaxassis eskrou tizimi joriy etilgandan so‘ng, developerlarning marjinalligi pasayishini ta’kidladi. Bundan tashqari, qurilish tartib-qoidalarini qisqartirish va soddalashtirish natijasida yer narxi ham pasayishi kerak.
Quruvchilar uyushmasi vakili Sohibjon Majitov eskrou tizimi joriy etilishi bozor konsolidatsiyasiga va ayrim o‘yinchilarning bozordan chiqib ketishiga olib kelishi mumkinligini bildirdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, Toshkentda developerlar eskrouga psixologik jihatdan tayyor, ammo hududlarda bu borada hali qo‘shimcha ish olib borish zarur.
Sohibjon Majitov. Foto: Yevgeniy Sorochin / Spot
Spot eskrou tizimi joriy etilishi yuzasidan Qurilish va uy-joy kommunal xo‘jaligi vazirligiga murojaat qildi. Vazirlikda ma’lum qilinishicha, ushbu masala 2025-yil noyabrida tashkil etilgan Urbanizatsiya va uy-joy bozorini barqaror rivojlantirish milliy qo‘mitasi vakolatiga o‘tkazilgan.
Eskrou
O‘zbekistonda 1-iyuldan boshlab ulushli qurilishda eskrou-hisobi tizimi joriy etildi. 2026-yildan boshlab ulushli qurilishni faqat eskrou-hisobvaraqlar orqali amalga oshirish mumkin bo‘ladi.
Iyun oyida Qurilish va uy-joy kommunal xo‘jaligi vaziri Sherzod Hidoyatov tizim uchun dasturiy ta’minot allaqachon ishlab chiqilgan bo‘lib, sinovdan o‘tkazilayotganini ma’lum qildi. Raqamli platformani yaratish va sinov loyihaga Rossiyaning DOM.RF kompaniyasi jalb qilinganini qayd etdi.
Undan keyin, vazirlik matbuot kotibi Saidnosir Usmonov eskrou tizimini joriy etish uy-joy narxining oshishiga olib kelmasligiga ishontirdi. Yangi tizim qurilishning shaffofligini oshirish va loyihalarning amalga oshirilishi ustidan nazoratni ta’minlashga qaratilgan.
Iyulda O‘zbekiston quruvchilar uyushmasi raisi Mansur Niyozmuhamedov ulushli qurilish sohasida eskrou-hisob raqamlari ommaviy joriy etilgandan so‘ng quruvchilar aylanma mablag‘lar yetishmovchiligiga duch kelishi mumkinligini bildirdi. Yuqori talab saqlanib qolayotgan sharoitda bu bozorda taklif hajmining qisqarishiga va natijada uy-joy narxining oshishiga olib kelishi mumkin.
Niyozmuhamedov developerlarga banklardagi eskrou-hisobda saqlanayotgan ulushdorlarning mablag‘lari hisobidan 0% yoki past foiz stavkasida mablag‘ berishni taklif qildi. Uning so‘zlariga ko‘ra, quruvchilarda loyihani moliyalashtirish qiymati bo‘yicha xavotirlar bor.
Dekabr oyida qurilish vaziri Sherzod Hidoyatov O‘zbekistonda eskrou tizimi ishlab chiqilgani, ammo qonunchilikka o‘zgartirish kiritish talab etilishini aytgandi.
Shu oyda Adliya vazirligi tomonidan ko‘p kvartirali uylar va boshqa ko‘chmas mulk obyektini ulush kiritish asosida qurish to‘g‘risidagi qonun loyihasi jamoatchilik muhokamasiga qo‘yildi. Yanvarda vazirlik tizim ishga tushirilishi kechikayotgani yuzasidan izoh berdi.
Avvalroq Spot Chorvoqdagi Sea Breeze Uzbekistan qurilishini bahorda boshlash rejalashtirilayotgani haqida yozgandi.
