Avvalroq Adliya vazirligi tomonidan 2026-yilda ustuvor yo‘nalishlar bo‘yicha islohotlar dasturlari va “O‘zbekiston — 2030” strategiyasini amalga oshirish bo‘yicha davlat dasturi to‘g‘risidagi prezident farmoni loyihasi muhokamaga qo‘yilgani haqida xabar berilgandi.
Hujjat loyihasi bilan O‘zbekistonda fuqarolar hamda biznes uchun ayrim davlat xizmatlarini avtomatik ravishda ko‘rsatishni yo‘lga qo‘yish taklif etilmoqda.
Raqamli texnologiyalar vaziri Sherzod Shermatovga manfaatdor vazirlik va idoralar bilan 2026-yilning sentabrigacha tegishli normativ-huquqiy hujjat loyihasini ishlab chiqish topshiriladi.
Loyihada ayrim davlat xizmatlarini aholi va tadbirkorlarning murojaatisiz (proaktiv), vakolatli organlarning tashabbusi asosida ko‘rsatishni yo‘lga qo‘yish nazarda tutilishi kerak.
Xususan, jazoni ijro etish muassasalaridan ozod qilingan shaxslarga bir martalik nafaqa tayinlash, pensiya yoshiga yetgan shaxslarga shaxsiy jamg‘arib boriladigan pensiya hisobvarag‘idagi mablag‘larni berish proaktiv shaklda amalga oshirilishi mumkin.
Shu bilan birga, davlat oliy ta’lim muassasasiga o‘qishga qabul qilingan ayrim talabalarga ham talabalar turar joyiga qabul qilinganligi bo‘yicha yo‘llanma avtomatik beriladi. Buni quyidagi toifadagi talabalarga nisbatan tatbiq etish ko‘zda tutilmoqda:
- “Mehribonlik uylari” tarbiyalanuvchilari, yetim va ota-ona qaramog‘idan mahrum bo‘lgan talabalar;
- “Ijtimoiy himoya yagona reyestri”, “Temir daftar” va “Ayollar daftari”, “Yoshlar daftari"ga kiritilgan ijtimoiy himoyaga muhtoj oila (ayol) farzandlari;
- I va II guruh nogironligi bo‘lgan talabalar.
Pensiyani avtomatik tarzda tayinlash
2025-yil may oyida prezident “Fuqarolarning davlat pensiya ta‘minoti to‘g‘risida"gi qonunga pensiyalarni proaktiv shaklda (Pensiya jamg‘armasi yoki davlat xizmatlari markaziga murojaat qilmasdan) tayinlashga o‘tishni nazarda tutuvchi o‘zgartirishlarni tasdiqladi. Erkaklar 60 yoshdan, ayollar 55 yoshdan keyin avtomatik ravishda to‘lov oladi.
Fuqaroning yoshga doir pensiya olish huquqi belgilangan axborot tizimlaridan olingan ma‘lumotlar asosida aniqlanadi. Proaktiv shaklda pensiya tayinlash fuqaro pensiya yoshiga yetgan kuni ko‘rib chiqiladi.
Bundan tashqari, fuqarolarga I yoki II guruh nogironligi belgilanganda pensiyalarni alohida murojaat talab etmasdan proaktiv shaklda tayinlash tartibi ham belgilangan. Ko‘rish qobiliyati bo‘yicha I guruh nogironligi bo‘lganlar, yadro poligonlari va boshqa radiatsiya-yadro obyektlarida harbiy xizmatni o‘taganlarga ham kompensatsiyalar shu tartibda beriladi.
Nogironlik pensiyasi tayinlangandan so‘ng kamida bir yil ish stajiga ega bo‘lganda fuqaroning pensiya miqdori har ikki yilda proaktiv shaklda qayta hisoblanadi.
1-oktabr oyidan boshlab naqd pul shaklidagi pensiyalar biometrik identifikatsiya (Face-ID) va elektron imzo olish orqali berila boshlandi. Pensiya jamg‘armasi yangi tizim pensiyalarni to‘liq va o‘z vaqtida yetkazib berishni ta‘minlashini ma‘lum qildi.
Yanvar oyida Yagona portalda pensiya to‘lovini naqd pul shakliga o‘tkazish xizmati ishga tushirildi. Xizmat avtomatik tarzda va bepul ko‘rsatiladi, undan foydalanish uchun hech qanday hujjat talab etilmaydi.
Avvalroq O‘zbekistonda jamg‘arib boriladigan pensiya tizimini qayta ko‘rib chiqish rejalashtirilayotgani haqida xabar berilgandi. Pensiyadan ushlab qolinadigan oylik chegirmalarni 50% dan oshirmaslik hamda undan keyin to‘lanadigan pensiyani eng kam iste’mol xarajatlaridan kam bo‘lishiga yo‘l qo‘ymaslik belgilanmoqda.
