O‘zbekistondagi har bir ish beruvchi o‘z hisobidan xodimlarni shaxsiy himoya vositalari bilan ta’minlashi shart. Bu tavsiya emas, balki qonun talabi. Biroq, “kaska va qo‘lqop sotib olish” va “odamlarni haqiqatan ham himoya qilish” o‘rtasida katta farq bor.
ProUniforma xodimlar xavfsiz, biznes esa jarimalardan himoyalangan bo‘lishi uchun nimalarga e’tibor qaratish kerakligini ko‘rib chiqdi.
Qonun nima deydi?
O‘zbekiston “Mehnatni muhofaza qilish to‘g‘risida"gi qonunining 13-moddasi ish beruvchiga zararli va xavfli sharoitlar mavjud bo‘lgan ishlab chiqarishlarda xodimlarga maxsus kiyim, maxsus poyabzal va boshqa shaxsiy himoya vositalarini bepul berish majburiyatini yuklaydi. Sotib olish, saqlash, yuvish, ta’mirlash va dezinfeksiya qilish ham ish beruvchining hisobidan.
Qoidabuzarliklar uchun — MJtKning 49-moddasi bo‘yicha ma’muriy javobgarlik:
- birlamchi qoidabuzarlik — BHMning 5 baravaridan 10 baravarigacha (2 060 000 — 4 120 000 so‘m);
- bir yil davomida takroriy — BHMning 10 baravaridan 15 baravarigacha (6 180 000 so‘mgacha);
- voyaga yetmagan shaxs jabrlangan bo‘o‘lsa — BHMning 20 baravarigacha (8 240 000 so‘mgacha).
Ammo jarima — eng kichik muammo. Inspektor korxona ishini 10 kungacha muddatga to‘xtatib qo‘yishga haqli. Agar shaxsiy himoya vositalarining yo‘qligi tufayli baxtsiz hodisa sodir bo‘lsa, mansabdor shaxs jinoiy javobgarlikka tortiladi.
2026-yildan boshlab nazorat kuchaytirildi: qoidabuzarliklar to‘g‘risidagi qarorlar endi ish beruvchining ishtirokisiz, elektron shaklda chiqariladi.
Tekshirishga arziydigan 7 ta band
Lavozimlar bo‘yicha YAKHV ro‘yxati. Har bir ish joyidagi xatarlarni baholashdan boshlash lozim. Payvandchiga himoya ko‘zoynagi, kraglar va olovga chidamli matodan tikilgan kiyim kerak. Bo‘yoqchiga — respirator va himoya kostyumi. Quruvchiga — kaska, sug’urta tizimi va metall burunli poyabzal.
Universal to‘plam mavjud emas — hamma narsa ma’lum bir ishlab chiqarishdagi zararli omillarga bog‘liq.
Sertifikatlash. Har bir himoya vositasi muvofiqlik sertifikatiga ega bo‘lishi kerak. Sertifikatlanmagan SHHV yuridik jihatdan ularning yo‘qligiga tenglashtiriladi — barcha kelib chiqadigan jarimalar bilan. Nimalarga e’tibor berish kerak: sertifikat yoki deklaratsiyaning mavjudligi, standartlarga (GOST, EN, ISO) muvofiqligi, himoya sinfi, hujjatning amal qilish muddati.
Tanqidiy pozitsiyalarda tejamkorlik qilmaslik. Shunday toifalar borki, ularda tejamkorlik sog‘liq va hayotni yo‘qotishi mumkin:
- nafasni himoya qilish. FFP1 faqat yirik changni ushlab qoladi. FFP2 payvandlash, silliqlash, sement bilan ishlashda kerak. FFP3 — zaharli moddalar bilan aloqada bo‘lganda. FFP3 o‘rniga FFP1 sotib olish ishchini umuman himoya qilmaslik demakdir;
- balandlikdan yiqilishdan himoya. Sug’urta moslamalari, stroplar, blokirovka qurilmalari — hayot bevosita bog‘liq bo‘lgan uskunalardir. Tasdiqlangan sertifikatsiz, bu shunchaki arqon;
- boshni himoya qilish. Markirovkasiz va himoya sinfisiz kaska — bu shunchaki plastik, xavfsizlik vositasi emas.
Foydalanish muddatlari. Har bir shaxsiy himoya vositasining yaroqlilik muddati va uni kiyishning me’yoriy muddati turlicha. Polimerdan tayyorlangan kaska hatto omborda ham buziladi. Respirator filtrlari qadoqda o‘z xususiyatlarini yo‘qotadi.
Hisob yuritish shart: berilgan sanasi, almashtirish muddati, haqiqiy holati. Tekshiruv paytida inspektor shaxsiy himoya vositalarini berishni hisobga olish jurnalini so‘raydi.
O‘lcham muhim ahamiyatga ega. Amalda ko‘pchilik “hamma uchun o‘rtacha miqdorda” sotib oladi. Maxsus poyabzal o‘lchamiga mos emas — bu jarohat. Yuzga yopishmaydigan respirator zararli moddalarni o‘tkazadi. Qo‘lqoplar katta — asbob bilan ishlashga xalaqit beradi.
Mavsumiylik. O‘zbekistonda yozda +45 daraja, qishda esa −15 daraja harorat kuzatiladi. Ikki mavsum — ikki komplekt maxsus kiyim.
Qishki partiyani sentabr-oktabr oylarida, yozgi partiyani esa fevral-mart oylarida o‘tkazishni oldindan rejalashtirish kerak. Optimal narxlarga ega bo‘lib, mijoz mavsum avjida kerakli o‘lchamlar tanqisligiga duch kelmaydi.
Yetkazib beruvchi, faqat narx emas. Eng past narx har doim ham eng yaxshi kelishuv emas. Ishonchli ta’minotchi — bu sertifikatlarning to‘liq to‘plami, ombordagi mahsulot, muayyan sharoitlar uchun tanlash bo‘yicha maslahat, korporativ ramzlar bilan tikish imkoniyati va tezkor qo‘shimcha buyurtma.
O‘z ishlab chiqarishiga ega bo‘lgan kompaniya buyurtmani vositachiga qaraganda tezroq va moslashuvchanroq yopadi.
Natija
Shaxsiy himoya vositalarini sotib olishga tizimli yondashuv — xavflarni baholash, tekshirilgan yetkazib beruvchi, berish hisobi — har doim oqibatlar: jarimalar, to‘xtashlar va sud jarayonlariga qaraganda arzonroq bo‘ladi.
ProUniforma 2015 yildan buyon faoliyat yuritib, korxonalarni shaxsiy himoya vositalari, maxsus kiyim va maxsus poyabzal bilan kompleks ta’minlashga ixtisoslashgan. Katalogda — tasdiqlangan ishlab chiqaruvchilarning 1200 dan ortiq pozitsiyalari mavjud. Toshkentdagi o‘z tikuv sexi: standart buyurtmalar — 1−3 kun, yakka tartibda tikish — 7 ish kunidan boshlab.
Maslahat berish va korxona vazifalariga mos keladigan shaxsiy himoya vositalarini tanlash bepul.
Telefon: (+998) 99−115−12−22.
Sayt: prouniforma.uz
Reklama huquqlari asosida.
