AQSHning Colossal Biosciences biotexnologik startapi mutaxassislari sun’iy tuxumlardan 26 ta jo‘jani muvaffaqiyatli chiqardi. Bu haqdagi tadqiqot Phys jurnalida e’lon qilindi.
Kompaniya ma’lumotlariga ko‘ra, tuxum po‘stlog‘iga taqlidan 3D-printerda yaratilgan panjarasimon tuzilmadan jo‘ja ochib chiqqan.
Bosh direktor Ben Lammning so‘zlariga ko‘ra, kelajakda sun’iy tuxum texnologiyasini kengaytirib, tirik qushlarni genetik o‘zgartirish orqali ularni Yangi Zelandiyaning Janubiy orolida yashab o‘tgan va tuxumi tovuqnikidan 80 baravar katta bo‘lgan ulkan moa qushiga o‘xshatish mumkin. Bunday tuxumni qo‘yish har qanday zamonaviy qush uchun mushkul bo‘lardi.
“Biz tabiat allaqachon mukammal yaratgan narsani olib, uni yanada yaxshiroq, keng ko‘lamliroq va hatto samaraliroq qilishni istadik”, — dedi Lamm.
Jo‘jalarni chiqarish uchun Colossal kompaniyasi olimlari urug‘langan tuxumlarni sun’iy tizim va inkubatorga joylashtirdilar. Ular, shuningdek, odatda tuxum po‘chog‘idan o‘zlashtiriladigan kalsiyni qo‘shdilar va embrionlarning rivojlanishi va o‘sishini real vaqt rejimida kuzatdilar.
Olimlarning ta’kidlashicha, kompaniya haqiqiy tuxum kabi zarur miqdordagi kislorodni o‘tkazadigan membranali sun’iy tuxum qobig‘ini ishlab chiqqan.
Biroq, tuxumning boshqa tarkibiy qismlari, masalan, o‘sayotgan jo‘jani oziqlantirish va barqarorlashtirish hamda chiqindilarni chiqarib tashlash uchun shakllanadigan vaqtinchalik organlar dizaynga kiritilmagan.
Sheffild universitetida qushlarning reproduktiv biologiyasini o‘rganuvchi Nikola Xemingsning so‘zlariga ko‘ra, yo‘qolib ketgan turlarni tiklash bo‘yicha bunday sa’y-harakatlar yo‘qolib ketish xavfi ostida turgan turlarga nisbatan ko‘proq maqsadga muvofiq bo‘lishi mumkin.
Bu yerda olimlar yangi populyatsiyalarni qayta tiklashga urinish uchun hozirda tirik bo‘lganlarning spermatozoidlari va tuxum hujayralarini saqlab qolishlari mumkin.
“Mening shaxsiy manfaatlarim yo‘qotilgan narsalarni qaytarib olishga urinishdan ko‘ra, bizda bor narsalarni saqlab qolish bilan ko‘proq bog‘liq,” — dedi Xemings.
Mustaqil olimlarning ta’kidlashicha, ushbu texnologiya hayratlanarli bo‘lsa-da, uni chinakam sun’iy tuxum deb hisoblash uchun ba’zi tarkibiy qismlar yetishmaydi.
Shuningdek, ular qirilib ketgan hayvonlarni tiriltirish g‘oyasi amalga oshirib bo‘lmasligi mumkinligini aytishgan.
“Ehtimol, ular bu texnologiyadan genetik jihatdan o‘zgartirilgan qush yaratish uchun foydalanishlari mumkindir, ammo bu shunchaki genetik jihatdan o‘zgartirilgan qush bo‘ladi, xolos. Bu moa emas”, — deydi Buffalo universiteti evolyutsion biologi Vinsent Linch.
Avvalroq shokolad 2050-yilga kelib yo‘q bo‘lib ketishi mumkinligi haqida xabar berilgandi.
Bunga sabab sifatida ekstremal ob-havo sharoitida kakao hosilining keskin kamayishi ko‘rsatilmoqda.
