Birlashgan Millatlar Tashkiloti (BMT) sun’iy intellekt sohasidagi global poyga fonida raqamli tengsizlik tez sur’atlar bilan o‘sib borayotganidan ogohlantirdi.
Tashkilot Bosh kotibi o‘rinbosari Amandip Singx Gillning so‘zlariga ko‘ra, bugungi kunda hisoblash quvvati va texnologik ta’sir “bor-yo‘g‘i AQSHning bir nechta pochta indekslarida” to‘plangan bo‘lib, u yerda yirik tijorat sun’iy intellekt ishlab chiquvchilari joylashgan.
GeekWire nashri xabar berishicha, yirik IT-kompaniyalar neyron tarmoqlarni o‘qitish uchun millionlab grafik protsessorlarga ega ma’lumotlar markazlarini allaqachon yaratmoqda.
Shu bilan birga, 54 ta davlat va 1,5 mlrddan ortiq aholini o‘z ichiga olgan butun Afrika qit’asida mahalliy sun’iy intellekt modellari va til tizimlarini yaratish uchun tadqiqotchilar va dasturchilar foydalanishi mumkin bo‘lgan mingdan kam GPU mavjud.
Bu haqda Gill Sietl universitetida bo‘lib o‘tgan etika va texnologiya konferensiyasida ma’lum qildi. Uning so‘zlariga ko‘ra, 2026-yil sun’iy intellektni tartibga solish uchun burilish yili bo‘ladi.
Chunki sanoat modellar bilan tajribalar o‘tkazishdan real vazifalarni mustaqil ravishda bajara oladigan avtonom tizimlarni yaratishga o‘tmoqda.
Potensial tahdidlarga misol sifatida diplomat Anthropic kompaniyasining Mythos modeli atrofidagi vaziyatni keltirdi. Ishlab chiquvchilar kiberxavfsizlik bilan bog‘liq xavotirlar tufayli uning ommaviy chiqarilishini cheklashga majbur bo‘lishdi.
Gillning ta’kidlashicha, hozircha sun’iy intellekt jiddiy xavf tug‘dirmaydi, biroq kelajakda u kiberhimoya mexanizmlarini chetlab o‘tish va qurolli mojarolarni avj oldirishdan tortib, dipfeyklar va dezinformatsiyaning ommaviy tarqalishigacha bo‘lgan tizimli xavflar manbaiga aylanishi mumkin.
BMTda sun’iy intellekt buming ekologik oqibatlariga alohida e’tibor qaratilmoqda. Yirik til modellarining ishlashi ma’lumotlar markazlarini sovutish uchun ulkan hajmdagi elektr energiyasi va suv talab qiladi, shuningdek, uskunalarning eskirishi hamda noyob yer minerallarini qazib olish jarayonini tezlashtiradi.
Gillning fikricha, bu holat uglerod neytralligiga erishish bo‘yicha milliy dasturlarga allaqachon tahdid sola boshlagan, bunda asosiy ekologik yuk rivojlanayotgan mamlakatlar zimmasiga tushmoqda.
Uning so‘zlariga ko‘ra, mahalliy tadqiqot ekotizimlariga va shaxsiy hisoblash quvvatlariga sarmoya kiritilmasa, ko‘plab davlatlar bir nechta texnologik gigantlarning qarorlari hamda dunyoning eng yirik korporatsiyalari manfaatlariga to‘liq qaram bo‘lib qoladi.
Avvalroq Microsoft sun’iy intellekt haqiqiy ishga tayyor emasligi haqida xabar bergandi.
Kompaniya SI sababli xodimlarni qisqartirishni oqlamoqchi edi, biroq uning aksini isbotlaydigan kuchli dalillarni to‘plab qo‘ydi.
