Uklon — Ukrainada tashkil etilgan xalqaro taksi chaqirish xizmati va Yevropadagi ilk to‘laqonli ride-hailing platformalaridan biri. Kompaniya 16 yildan buyon faoliyat yuritib, Ukraina taksi xizmatlari bozorida yetakchi o‘rnini saqlab kelmoqda.
Xizmat O‘zbekistonda 2023-yildan buyon faoliyat yuritadi. Oradan qariyb 3 yil o‘tib, u Toshkentdagi taksi xizmatlari bozorida ikkinchi o‘rinni egallab, o‘sishda davom etmoqda.
2025-yil boshida Ukrainaning Kyivstar mobil operatori Uklon taksi xizmatining 97% ulushini sotib oldi. Qiymati $155 mlndan ortiq bo‘lgan ushbu bitim Ukraina bozoridagi eng yirik M&A kelishuvlaridan biriga aylandi. Kyivstar orqali Uklon xalqaro VEON guruhiga qo‘shildi. Ushbu kelishuv kompaniyaga guruh faoliyat yuritayotgan bozorlarga chiqish imkonini berish bilan birga, mahalliy operatorlar, jumladan, O‘zbekistondagi Beeline bilan sinergiyani kuchaytirish uchun sharoit yaratdi.
Kompaniyaning Ukraina va O‘zbekiston bozorlaridagi rivojlanishida muhim rol o‘ynagan shaxslardan biri — Uklon bosh direktori Sergey Grishkov. U Spot bilan kompaniyaning O‘zbekistondagi uch yillik faoliyati yakunlari, nega yangi raqobatchilardan cho‘chimayotgani hamda Beeline bilan integratsiya kompaniyaga nimalar bergani haqida suhbatlashdi.
Bu yil Uklon tashkil etilganiga 16 yil, O‘zbekistondagi faoliyatiga esa 3 yil to‘ldi. Bugungi kunda kompaniya rivojlanishning qaysi bosqichida turibdi, deb hisoblaysiz?
Biz Yevropadagi birinchi ride-hailing servisimiz. O‘tgan 16 yil ichida kompaniyani yanada oldinga yetaklash uchun yetarli darajada tajriba, xatolar va kuch-g‘ayrat to‘plaganimiz aniq.
O‘zbekiston bozorida ikkinchi o‘rinni egallab turibmiz va faol o‘syapmiz.
Avval O‘zbekiston bozoridagi ulushingiz taxminan 8−10% ekanini aytgandingiz. Shu ko‘rsatkich saqlanib qoldimi yoki o‘zgardimi?
Hozircha bozor ulushimizni foizlarda oshkor qilmayapmiz, chunki uni metodologik jihatdan to‘g‘ri hisoblash qiyin. Biroq biz tayanadigan ma’lumotlarga ko‘ra, bozorda ishonchli tarzda ikkinchi o‘rinni egallab turibmiz.
2030-yilga borib bozorda qaysi pozitsiyani egallashni maqsad qilgansiz?
Maqsadimiz bozordagi ikkinchi o‘rnimizni saqlab qolgan holda, ulushimizni oshirish. O‘zbekiston bozori har yili kamida 20% ga o‘smoqda va bu raqobat qoidalarini tubdan o‘zgartirmoqda. McKinsey prognozlariga ko‘ra, 2030-yilgacha Yevropa bozori 1−2 baravar, Markaziy Osiyo bozori esa 5 baravar o‘sadi. Aynan shu salohiyat bizni bu bozorda faol ishlashga undamoqda va yangi ishtirokchilarni ham jalb qilmoqda.
Yaqin 3 yillik strategik maqsadlar — operatsion nolga (zararsiz darajaga) chiqish va investitsiyalarni qaytarishni boshlash.
O‘tgan yil dekabr oyida bozorga WB Taxi kirib keldi. Bu Uklon va uning O‘zbekistondagi pozitsiyasiga qandaydir ta’sir ko‘rsatdimi?
Xulosa chiqarishga hali erta. Rostini aytsam, uchinchi ishtirokchi bozorga bundan ham avval kirib keladi, deb kutgandik. Bunga bozorning jozibadorligini ko‘rsatuvchi belgilar yetarli edi.
Bozorga yangi ishtirokchi kirib, mijozlar bazasini shakllantirish uchun katta subsidiyalar ajratadi va bozorning ma’lum ulushini egallaydi. Bu odatiy hol.
Buni xotirjam qabul qilamiz, chunki bularning barchasi jadal o‘sayotgan bozorda sodir bo‘lmoqda. Agar bozor turg‘unlashgan yoki qisqarayotgan bo‘lganida, vaziyat butunlay boshqacha bo‘lardi.
Ammo O‘zbekiston bozoriga kirib, oradan bir muddat o‘tib uni tark etgan xalqaro va mahalliy kompaniyalar ham bo‘lgan. Sizningcha, nega ular muvaffaqiyatga erisha olishmadi?
Ride-hailing — talab va taklif o‘rtasidagi muvozanatni saqlash muhim bo‘lgan o‘ziga xos biznes. Bu sohada faqat bir tomonni rivojlantirishning o‘zi yetarli emas. Haydovchilar va yo‘lovchilar bazasini bir vaqtda, mutanosib ravishda kengaytirib borish kerak.
Agar xizmat ko‘plab haydovchilarni jalb qilsa-yu, buyurtmalar yetarli bo‘lmasa, mablag‘ behuda sarflangan bo‘ladi. Aksincha, ko‘plab yo‘lovchilarni jalb qilib, ularga yetarli haydovchilarni ta’minlay olmasa ham xuddi shunday vaziyat yuzaga keladi. Bu biznesda budjet muhim, ammo hal qiluvchi omil emas. Ko‘proq gipotezalarni sinab ko‘rib, tezroq xulosa chiqara olgan kompaniya yutadi.
Uklonni ko‘pincha yirik platformalar bilan raqobatga bardosh bera olmaydigan kichik o‘yinchi deb atashadi. Siz bu fikrga qanday qaraysiz?
Biznesimizning o‘ziga xos jihati shundaki, agar ma’lum bir hududda buyurtmalar zichligi va haydovchilar soni o‘rtasidagi muvozanatni saqlay olmasangiz, xizmat sifati keskin yomonlashishi mumkin. Shuning uchun biz uchun eng muhim vazifa — iqtisodiy samaradorlikni ta’minlaydigan bozor ulushini saqlab qolish.
Yetarli ulushga ega bo‘lsangiz, siz allaqachon kuchli raqobatchisiz, qolgani esa strategiyaga bog‘liq. Strategiyamiz esa o‘sib borayotgan bozorda ikkinchi yirik ishtirokchi bo‘lib qolish va maqsad qilgan bozor ulushiga erishishdan iborat.
Faoliyatingiz davomida O‘zbekiston bozorini tark etish haqida o‘ylagan paytingiz bo‘lganmi?
Hech qachon. Investitsion strategiyamiz reja asosida amalga oshmoqda. Bozorga kirishda tayanilgan barcha asosiy omillar o‘zini oqladi: bozor izchil o‘smoqda, tartibga solish siyosati aniq va investitsiyalarni himoya qilish mexanizmlari mavjud. Shu bois O‘zbekiston bozorini tark etish masalasi hech qachon kun tartibimizda bo‘lmagan.
Uklonni O‘zbekistonda ko‘pincha loukoster sifatida qabul qilishadi. Sizningcha, bu to‘g‘ri tavsifmi?
Yo‘q. Yondashuvimiz adolatli narxni taklif qilish. Bu prinsipial farq. Loukoster modeli odatda xizmat sifati yoki haydovchilar daromadi hisobidan xarajatlarni kamaytirishni anglatadi. Biz esa haydovchilarga raqobatbardosh daromad taklif qilamiz.
Unda narxni qanday qilib shu darajada ushlab turasiz?
Hozir buning asosiy omillaridan biri investitsiyalardir — safarlarning bir qismini subsidiya qilamiz. Bundan tashqari, mahsulotimiz tanlash erkinligi tamoyiliga asoslangan. Yo‘lovchi narxni o‘zi boshqaradi: agar shoshayotgan bo‘lsa, narxni oshirib, mashinani tezroq topishi mumkin. Vaqti bo‘lsa, narxni pasaytirib, biroz kutishni tanlaydi.
Chegirmalar tizimini ham sinab ko‘rdik, ammo testlar shuni ko‘rsatdiki, foydalanuvchilar uchun oddiy va tushunarli narx siyosati samaraliroq. O‘zbekistondagi mijozlar sun’iy chegirmalardan ko‘ra adolatli narxni afzal ko‘radi.
Xuddi shu tamoyil haydovchilar uchun ham amal qiladi. Ular ish hududini mustaqil belgilashi, buyurtmalarni narxi va yo‘nalishi bo‘yicha filtrlashi hamda buyurtmani qabul qilishdan oldin yakuniy manzilni ko‘rishi mumkin. Aynan shu jihatlar bizni raqobatchilarimizdan ajratib turadi.
Bu ham xizmatni ishga tushirishdagi kutilmagan qiyinchiliklardan biri bo‘ldi. Biz barcha vositalarni taqdim etsak, haydovchilar ulardan mustaqil foydalanadi, deb o‘ylagandik. Ammo bu yerda ular bunday imkoniyatlarga hali o‘rganmagan ekan. Shu sababli tushuntirish va o‘qitishga katta mablag‘ sarfladik. Ko‘plab tajribalar o‘tkazdik va ularning bir qismi yaxshi natija berdi. Hozir bu vositalardan samarali foydalanayotgan haydovchilar shunchaki ilova tavsiya qilgan buyurtmalarni qabul qilayotganlarga qaraganda ancha yaxshi natijalarga erishmoqda.
Hozir platformada necha nafar haydovchi bor?
Bugungi kunda Uklonda oyiga 20 mingdan ortiq faol haydovchi bor. Biz kamida bitta buyurtmani bajargan haydovchini faol deb hisoblaymiz. Ham yakka tartibdagi haydovchilar, ham taksi parklari bilan hamkorlik qilamiz. O‘tgan yili Toshkentda 15 mlndan ortiq safar amalga oshirilgan.
Platformalar o‘rtasida haydovchilar uchun raqobat bormi?
Ha, juda kuchli. Safarlarga bo‘lgan talab yangi haydovchilar oqimiga qaraganda tezroq o‘smoqda.
Shu bilan birga, ijobiy tendensiyani ham kuzatyapmiz: so‘nggi uch yil ichida Toshkentdagi haydovchilar bazasi qariyb uch baravar kengaydi. Bozorga yangi ishtirokchilarning kirib kelishi esa bu bazaning yanada o‘sishiga xizmat qiladi va natijada barcha bundan manfaat ko‘radi.
Ba’zan ilova uzoq vaqt mashina qidiradi, ammo oxirida “Kechirasiz, mashina topilmadi”, degan xabar chiqadi va buyurtma bekor qilinadi. Bunga nima sabab bo‘ladi?
Bu yerda har bir holatni alohida ko‘rib chiqish kerak. Ba’zan haydovchining telefoni o‘chib qoladi yoki quvvati tugaydi. Bunday operatsion holatlar har kuni uchrab turadi. Ular ommaviy tusga ega emas, ammo vaqti-vaqti bilan sodir bo‘lib turadi.
Yana bir sabab buyurtmalar ma’lum bir hududda keskin ko‘payadigan tig‘iz vaqtlar. Masalan, konsertlar, yirik sport o‘yinlari yoki ommaviy tadbirlar tugaganidan keyin shunday holatlar kuzatiladi. Bunday paytda yoningizda avtomobil topilmasa, muammo narxda emas, balki yaqin atrofda bo‘sh mashinaning jismonan mavjud emasligida bo‘ladi.
Ride-hailing xizmatlarida buyurtmalarning muvaffaqiyatli bajarilish darajasi 90% bo‘lsa, bu yaxshi natija sanaladi.
Uklon hozirda bu ko‘rsatkichga mos keladimi?
Bu ko‘rsatkich har kuni o‘zgarib turadi, lekin, ha.
Uklon ishga tushirilgan paytda xaritalar bilan bog‘liq muammolar ko‘p muhokama qilingandi. Hozir bu masala qanday hal etilgan? Bu muammoni hal qila oldingizmi?
OpenStreetMap negizida o‘z kartografik xizmatimizni ishlab chiqdik. Maxsus kartograflar jamoasi yo‘l tarmog‘ini muntazam yangilab boradi — obyektlar, chorrahalar va yo‘ldagi cheklovlarni xaritaga kiritadi. Natijada xaritalar sifati sezilarli darajada yaxshilandi.
Ilova ichidagi navigatorni rivojlantirish biz uchun ustuvor yo‘nalishlardan biri bo‘lib qolmoqda.
O‘zbekistonda, boshqa bozorlardan farqli ravishda, haydovchilar tashqi navigatorlardan foydalanishga o‘rganmagan, ular ilova ichidagi navigatsiyani afzal ko‘radi. Bu xizmatni ishga tushirganimizdan so‘ng darhol angladik. Shundan so‘ng olti oy davomida o‘z navigatorimizni ishlab chiqib, may oyida uni sinov tariqasida ishga tushirdik.
Kyivstar bilan bitim tuzilganiga deyarli bir yil bo‘ldi. Shu davrni qanday baholaysiz? Bu kelishuv Uklon uchun nimalarni o‘zgartirdi?
Men bu bitimni har ikki tomon uchun ham muvaffaqiyatli, deb baholayman. U ikkita muhim imkoniyatni berdi. Birinchisi, uzoq muddatli rejalashtirish ufqini kengaytirdi. Endi biz resurslari katta xalqaro guruh tarkibiga kiramiz va bu strategiyamizni shakllantirish hamda yangi loyihalarni ishga tushirishga bevosita ta’sir ko‘rsatmoqda. Ikkinchisi esa haqiqiy sinergiyani yaratish imkoniyati. Ukrainada bu Kyivstar va Uklon hamkorligi bo‘lsa, O‘zbekistonda Beeline va Uklon o‘rtasidagi hamkorlikdir.
Kengroq ma’noda olganda, dunyoda telekommunikatsiya va ride-hailing xizmatlari integratsiyasining muvaffaqiyatli keng ko‘lamli misollari deyarli yo‘q. Biz ana shunday modelni birinchilardan bo‘lib yaratmoqdamiz va bu o‘z-o‘zidan qiziqarli tajriba. Bundan tashqari, VEON guruhiga qo‘shilish uning faoliyat yuritayotgan bozorlari Pokiston, Bangladesh va Qozog‘istonga chiqish imkoniyatini ochadi. Bu xalqaro kengayish strategiyamizni o‘zgartiradi: endi kirishni rejalashtirayotgan bozorlarda tayyor infratuzilma bazasiga tayanish imkoniga egamiz.
O‘zbekistonda Beeline bilan hamkorlik doirasida bugunga qadar nimalar amalga oshirildi?
Operatsion darajada bir nechta yo‘nalishlarda hamkorlik allaqachon yo‘lga qo‘yilgan. Birinchisi, Beeline ofislarida haydovchilarni ro‘yxatdan o‘tkazish uchun qo‘shma xizmat nuqtalarining tashkil etilishi. Endi haydovchilar ofisga kelib, mutaxassis bilan bevosita muloqot qilishi va onboarding (ishga moslashish/tizimga kirish) jarayonidan o‘tishi mumkin.
Ikkinchisi, Beepul to‘lov xizmatining integratsiyasi. Biz har bir mamlakatda bir nechta to‘lov provayderlari bilan ishlaymiz. Beepul ham ana shunday hamkorlardan biriga aylandi va hozirda ilovadagi to‘lovlarning bir qismi ushbu xizmat orqali amalga oshirilmoqda.
Foto: Yevgeniy Sorochin / Spot
Uklon hududlarga chiqishni rejalashtiryaptimi?
Hozircha asosiy e’tiborimiz Toshkentga qaratilgan va biz diqqatimizni boshqa yo‘nalishlarga chalg‘itishni istamaymiz.
Biroq har chorakda bozor holatini tahlil qilib boramiz va yangi shaharlarga chiqish imkoniyatlarini ko‘rib chiqamiz. Bunda har bir hududdagi “yunit-ekonomika” hamda investitsiya strategiyasini alohida baholaymiz.
Hozircha o‘rtacha chek Uklon va bozordagi boshqa ishtirokchilar uchun muhim ko‘rsatkich bo‘lib qolmoqda. Hududlarda bu ko‘rsatkich Toshkentga qaraganda ancha past. Haydovchilar esa ko‘pincha ilova orqali keladigan buyurtmalardan ko‘ra, ko‘chadan mijoz topishni afzal ko‘radi, chunki bu ularga ko‘proq daromad keltirishi mumkin.
Umuman olganda, narxni oshirish eng ommabop yechim emas. Biroq ba’zan biroz ko‘proq to‘lash evaziga safarni amalga oshirish imkoniyatiga ega bo‘lish muhimroq. Bundan tashqari, agregator orqali ishlash xavfsizlik, nazorat, haydovchilarni tekshirish, ro‘yxatdan o‘tkazish va foydalanuvchi uchun muhim bo‘lgan boshqa ko‘plab afzalliklarni beradi. Hududlarda esa bu tizimni hali shakllantirish kerak.
Biroq O‘zbekiston hududlari bu aniq istiqbolli yo‘nalish. Ishonchim komilki, yaqin vaqt ichida bu bozorlarda yangi ishtirokchilar paydo bo‘ladi. Bu biz bo‘lamizmi yoki raqobatchilarimizmi — vaqt ko‘rsatadi. Chunki bu yo‘nalishdagi o‘sish tendensiyasi allaqachon yaqqol ko‘rinib turibdi (Izoh: Spot ma’lumotiga ko‘ra, iyun oyida WB Taxi Samarqandda faoliyatini boshlagan).
Nega Uklon Qozog‘istonni emas, O‘zbekistonni tanladi?
Ikkala bozorni ham chuqur tahlil qildik. Investitsion nuqtayi nazardan O‘zbekiston g‘olib chiqdi — eng yaxshi o‘sish salohiyati va bozor qoidalari yanada tushunarli va barqarorligi bilan. Olti yillik investitsiya gorizontiga ega biznes uchun aynan shu omillar hal qiluvchi ahamiyatga ega.
Xalqaro kompaniyalar O‘zbekiston bozorini baholashda ko‘pincha nimalarni noto‘g‘ri tushunishadi?
Men “noto‘g‘ri tushunishadi” emas, balki “yetarlicha qadrlashmaydi”, deb aytgan bo‘lardim. O‘zbekistonda juda chuqur madaniy kod mavjud — bu oila, o‘zaro qo‘llab-quvvatlash va hamjamiyat tushunchalaridir. Bu shunchaki alohida xususiyat emas, balki turli yoshdagi insonlarning, jumladan yoshlarning ham kundalik xulq-atvoriga singib ketgan. Agar bu jihatlarni ichdan his qilmasangiz, boshqa bozorlarda ishlagan yondashuvlarni shunchaki ko‘chirib olib kelish va buning uchun katta mablag‘ sarflash mumkin.
Yangi bozorga kirishda O‘zbekistondagi tajribangiz sizga qanday yordam beradi?
Uchta muhim jihatni ajratib ko‘rsatgan bo‘lardim. Birinchisi, imkon qadar tezroq mahalliy jamoani shakllantirish va unga ko‘proq vakolat berish. Biz dastlab boshqaruvni bosh ofisdan yo‘lga qo‘ydik va bu xato bo‘ldi. Mahalliy jamoa bozorni ichidan his qilib, natijalarga bevosita ta’sir ko‘rsatadi.
Ikkinchisi, minimal funksionallik bilan ishga tushirish, hatto dastlab faqat bitta asosiy tugma bilan boshlash. Biz haydovchilarga barcha vositalarni bir vaqtning o‘zida taqdim etdik va bu ma’lum darajada to‘siqqa aylandi.
Uchinchisi, brendga sarmoya kiritishni ertaroq boshlash. Biz uzoq vaqt davomida operatsion ko‘rsatkichlarga e’tibor qaratdik va brend xabardorligini oshirish ishlarini kechiktirdik.
Yaqin yillarda Uklondan qanday yangiliklarni kutish mumkin?
Biz allaqachon yagona mahsulot modelidan ekotizim yaratish bosqichiga o‘tyapmiz. Bu yil yana bir mamlakat bozoriga chiqish imkoniyatini ham ko‘rib chiqmoqdamiz.
Va, albatta, Ukrainada yetakchilikni mustahkamlash.
Intervyuni rus tilida video-formatda tomosha qilishingiz mumkin:
