Yanvar-sentabr oylarida O‘zbekistonning tashqi savdo aylanmasi $65,4 mlrd ni tashkil etdi. U 2025-yilning shu davriga nisbatan 6,3% ga o‘sgan, deyiladi Milliy statistika qo‘mitasi hisobotida.
Mamlakatdan eksport 5,5% ga kamayib, $25,84 mlrd ni tashkil etdi, import esa $39,56 mlrd ga yetdi, bu o‘tgan yilga nisbatan 15,7% ga ko‘pdir. Natijada tashqi savdoning salbiy saldosi ikki barobarga oshib, $6,86 mlrd dan $13,71 mlrd ga yetdi.
Nomonetar oltin yetkazib berish yil boshidan buyon 3,5 baravarga — 2025-yildagi $9,8 mlrd dan $2,8 mlrd gacha kamaydi.
Xitoy $15,16 mlrd lik tovar ayirboshlash (umumiy hajmning 23,2% i) bilan asosiy savdo sherigi maqomini saqlab qolmoqda, Rossiya $10,47 mlrd (16%) bilan keyingi o‘rinda.
Ikki davlat o‘rtasidagi o‘zaro tovar ayirboshlash hajmi mos ravishda 27,6% va 10,5% ga oshdi. Keyingi o‘rinlarda Qozog‘iston — $4,25 mlrd (+22,3%), Turkiya — $2,24 mlrd (+4%) va Afg‘oniston — $1,59 mlrd (+38,7%) turibdi.
Tashqi savdo hamkorlarining eng yaxshi 10 taligiga Janubiy Koreya — $1,425 mlrd (+9,5%), BAA — $1,4 mlrd (+48,4%), Fransiya — $1,29 mlrd (+19,5%) va Gonkong — $1,27 mlrd. O‘ntalikni Qirg‘iziston yakunladi — $1,07 mlrd (+59,4%).
Eksport
Sanoat tovarlari tovar eksportining eng yirik yo‘nalishi bo‘lib qolmoqda. Sakkiz oy davomida respublika ularni sotishdan $3,8 mlrd daromad oldi (+27,6%).
Shundan $1,48 mlrd to‘qimachilik iplari va matolar eksporti (+25,9%), yana $1,41 mlrd esa rangli metallar eksporti (+19,9%) hisobiga to‘g‘ri keldi. Nometall foydali qazilmalardan tayyorlangan mahsulotlar eksporti yana $281,6 mln (+28,6%) daromad keltirdi.
Cho‘yan va po‘lat yetkazib berish sanoat tovarlari guruhida eng yuqori o‘sish sur’atini ko‘rsatdi — 75% ga oshib, $246,7 mln ga yetdi. Shuningdek, po‘kak va yog‘ochdan tayyorlangan buyumlar eksportidan tushum ($33,6 mln, +97%) hamda metall buyumlar eksportidan tushum ($245,7 mln, +56%) sezilarli darajada oshdi.
Turli tayyor mahsulotlar eksporti ikki baravar o‘sib, $2,62 mlrd ga yetdi. Kiyim-kechak yetkazib berishdan tushum $938,1 mln (+24,3%), mebeldan $41,8 mln (2,9 baravar o‘sish), poyabzaldan esa $22,3 mln (+51,5%) ni tashkil etdi. Shu bilan birga, “boshqa toifalarga kiritilmagan turli tayyor buyumlar” kategoriyasida eksport 3,5 baravar oshib, qariyb $1,6 mlrd ga yetdi.
Kimyo mahsulotlari eksporti $2,03 mlrd daromad keltirdi (+35%). Shundan $1,16 mlrd noorganik moddalar eksporti (+38,8%) hisobiga to‘g‘ri keldi. Keyingi o‘rinlarda o‘g‘itlar yetkazib berish — $352,3 mln (+3,8%) va birlamchi shakldagi plastmassalar — $236,5 mln (+45%) qayd etildi.
Oziq-ovqat mahsulotlari eksportidan tushum $1,98 mlrd ni tashkil etdi. Bu o‘tgan yilga nisbatan 3,4% kam. Uning asosiy qismi sabzavot va mevalar eksportiga to‘g‘ri keldi — $1,34 mlrd (-11%). Yana $447,9 mln donli ekinlar eksportidan tushdi (+11,9%). Tirik chorva mollari va hayvonlar uchun ozuqa yetkazib berish mos ravishda 2,9 va 2,4 baravar oshib, $26,6 mln hamda $35,5 mln ga yetdi.
Energetika resurslari eksporti $1,18 mlrd ni tashkil etdi (+4,4%). Uning yarmidan ko‘prog‘i neft va neft mahsulotlariga to‘g‘ri keldi — $672,5 mln (+44,4%). Gaz eksporti uchdan bir qismidan ko‘proqqa kamayib, $357,9 mln ni tashkil etdi. Elektr energiyasi yetkazib berish esa qariyb 27% ga oshib, $145,8 mln ga yetdi.
Mashinasozlik mahsulotlari eksportidan tushum $1,07 mlrd ni tashkil etdi. Bu 40,6% o‘sishni anglatadi. Segmentda elektr jihozlari va apparatlari yetkazib berish birinchi o‘rinni egalladi — $306,3 mln (+47%). Avtomobillar eksporti 4,4% ga oshib, $229,2 mln ga yetdi. Shu bilan birga, ularga ehtiyot qismlar yetkazib berish biroz kamayib, $185 mln ni tashkil etdi (-0,9%).
Xizmatlar eksporti $9,7 mlrd ga yetdi. Bu jami eksportning 37,6% ini tashkil etib, o‘tgan yilga nisbatan 31,1% ko‘pdir. Xizmatlar eksportida turizm ($5,32 mlrd), transport ($2,88 mlrd) va IT sohasi ($805 mln) yetakchi o‘rinlarni egalladi.
Import
Tovarlar importi tarkibida mashinasozlik mahsulotlari yetakchilik qilishda davom etmoqda. Ularning importi $12,85 mlrd ni tashkil etdi (+14,4%). Bu yo‘nalishdagi asosiy ulush avtomobillar va boshqa transport vositalari yetkazib berishga — $3,222 mlrd (+26,4%), shuningdek, elektrotexnika mahsulotlariga — $1,99 mlrd (+16,8%) to‘g‘ri keldi.
Sanoat uchun maxsus bo‘lmagan uskunalarni xarid qilishga $1,82 mlrd (+0,2%), maxsus mashinalarga esa $1,93 mlrd (-15,9%) sarflandi. Aloqa va audioapparatura importi qariyb 74% ga oshib, $1,29 mlrd ga, elektr generatorlari importi esa 31,6% ga o‘sib, $1,34 mlrd ga yetdi.
Yil boshidan buyon avtomobillar uchun ehtiyot qismlar va aksessuarlar importi $1,41 mlrd ni tashkil etdi (+10%). Yengil avtomobillar va boshqa transport vositalari importi esa $1,23 mlrd ga yetib, 52,5% ga oshdi.
Ikkinchi o‘rinni sanoat tovarlari egalladi — $5,75 mlrd (+4,7%). Cho‘yan va po‘lat importi $2,25 mlrd ni tashkil etdi (-3,7%). Rangli metallar importi $781 mln ga (+48,7%), to‘qimachilik iplari va matolari $464,7 mln ga (+7,6%), po‘kak va yog‘ochdan tayyorlangan buyumlar esa $406 mln ga (+22,9%) yetdi. Shu bilan birga, metall buyumlar importi $785,8 mln (+0,4%) ni tashkil etgan bo‘lsa, rezina buyumlar importi $412,7 mln gacha kamaydi (-2%).
Kimyo sanoati mahsulotlari importi 17% ga oshib, $4,77 mlrd ga yetdi. Tibbiyot va farmatsevtika mahsulotlariga $1,44 mlrd (-0,8%), birlamchi shakldagi plastmassalarga $871,58 mln (+11,7%), kimyoviy materiallar va mahsulotlarga esa $772,6 mln (+40,2%) sarflandi.
Yana $4,22 mlrd oziq-ovqat mahsulotlari xaridiga yo‘naltirildi (+37,5%). Shundan donli ekinlar importi $1,1 mlrd (+59,4%), go‘sht mahsulotlari $779,3 mln (+32,2%), shakar va qandolat mahsulotlari $521,2 mln (+35,9%), qahva, choy, kakao va ziravorlar $418,4 mln (+23%), sabzavot va mevalar esa $412,9 mln (+24,9%) ni tashkil etdi.
Yoqilg‘i-energetika resurslari importiga sarflangan mablag‘ 21,6% ga oshib, $3,36 mlrd ga yetdi. Neft va neft mahsulotlari importi $1,56 mlrd (+6%) ni tashkil etdi. Buning ichida yoqilg‘i va moylash materiallari $1,15 mlrd (-0,1%) ga to‘g‘ri keldi. Benzin importi $454,4 mln (+33,6%), dizel yoqilg‘isi importi esa $189,1 mln (-19%) ni tashkil etdi.
Xarid qilingan gaz qiymati 1,5 baravar oshib, $1,6 mlrd ga yetdi. Shundan propan importi $152,2 mln ni tashkil etib, 3,8 baravar ko‘paydi. Ko‘mir xaridiga $144,2 mln (-1,7%), elektr energiyasiga esa $61,8 mln (-25%) sarflandi.
Bundan tashqari, xizmatlar importi hajmi 12,2% ga oshib, $5,2 mlrd ga yetdi. Uning jami import tarkibidagi ulushi 13% ni tashkil etdi. Xizmatlar importida yetakchi yo‘nalish safarlar (turizm) bo‘lib, ular $2,12 mlrd ni tashkil etdi. Keyingi o‘rinlarda transport ($1,69 mlrd), boshqa biznes xizmatlari ($504,4 mln) va IT sohasi ($431,6 mln) qayd etildi.
