Avvalroq Spot bankdan shaxsni tasdiqlovchi hujjatlarsiz $500 gacha xorijiy valyutani olish mumkin bo‘lishi haqida yozgandi. Bu bo‘yicha idoraviy hujjat 8-mayda Adliya vazirligi tomonidan davlat ro‘yxatidan o‘tkazildi.
Hujjat noqonuniy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga qarshi kurashish bo‘yicha ichki nazorat qoidalariga bir qator o‘zgartirishlarni o‘z ichiga oladi.
Ular jinoiy daromadlarni legallashtirishga qarshi kurashish bo‘yicha moliyaviy choralarni ishlab chiqish guruhi (FATF) tavsiyalariga muvofiq bir qator yirik tranzaksiyalar ustidan nazoratni kuchaytirishni nazarda tutadi.
Shunday qilib, bank hisobvarag‘i ochilmasdan amalga oshiriladigan operatsiyalarning qat’iy belgilangan summasi belgilanmoqda, undan oshgan taqdirda banklar “mijozlarni lozim darajada tekshirishni” ta’minlashi kerak. Hozirgi 500 BHM (206 mln so‘m) o‘rniga 175 mln so‘mni tashkil etadi.
Tranzaksiya haqidagi xabarga ilova qilinishi kerak bo‘lgan pul o‘tkazmalarini jo‘natuvchilar va oluvchilar to‘g‘risidagi ma’lumotlar ro‘yxati aniqlashtirilmoqda:
- jo‘natuvchilar uchun — operatsiya raqami, yashash manzili va tug‘ilgan sanasi (jismoniy shaxslar uchun) yoki STIR (yuridik shaxslar uchun);
- adresatlarga — operatsiya raqami, joylashgan mamlakati yoki shahri, shuningdek STIR (yuridik shaxslar uchun).
Ushbu ma’lumotlar BHMning 25 baravari (10,3 mln so‘m) va undan yuqori bo‘lgan barcha ichki to‘lovlar va o‘tkazmalarga ilova qilinishi kerak.
Oldingi tahrirda talab faqat BHMning 30 baravaridan (12,6 mln so‘m) yuqori bo‘lgan elektron pul o‘tkazmalari uchun amal qilgan.
Banklar tovarlar va xizmatlar uchun to‘lovlarni amalga oshirishda bank kartalari raqamlarini jo‘natuvchidan oluvchigacha kuzatib borish imkoniyatini ta’minlashi lozim.
Shuningdek, karta raqami transchegaraviy naqd pul yechib olish so‘rovlariga (masalan, xorijiy bank bankomatida) ilova qilinishi kerak.
16 yoshga to‘lmagan shaxslarning bank hisobvaraqlaridagi BHMning 40 baravaridan (16,48 mln so‘m) ortiq summadagi har qanday harakat (kirim, yechib olish yoki olish) ikki ish kuni ichida shubhali deb hisoblanadi.
“Shubhali” operatsiyalarga FATFning kuchaytirilgan monitoringi ostidagi mamlakatlardan kamida BHMning 1000 baravari (412 mln so‘m) miqdoridagi mablag‘larni olish yoki bunday mablag‘larni ushbu mamlakatlarga yuborish kiradi. Bir martalik tranzaksiya ham, 30 kun ichida bir nechta pul o‘tkazmalari ham muvofiq keladi.
Shuningdek, import tovarlariga yuridik shaxslar va YATT hisobvaraqlaridan chet el valyutasida haq to‘lashga taalluqli shartnoma predmetini xizmatlar ko‘rsatishga yoki debitorlik qarzini xizmatlar orqali to‘lashga o‘zgartirish to‘g‘risidagi norma ham o‘zgaradi.
Endilikda operatsiyani “shubhali” deb e’tirof etish uchun minimal shartnoma summasi BHMning 5000 baravari (2,06 mlrd so‘m) ni tashkil etadi.
Hozirgi vaqtda monitoring qilinishi shart bo‘lgan bitimlar uchun eng quyi chegara BHMning 20 ming baravarini (8,24 mlrd so‘m) tashkil etadi. O‘zgartirishlar loyihasida ushbu chegarani BHMning 3000 baravarigacha (1,236 mlrd so‘m) pasaytirish taklif qilingan.
Hujjatning yakuniy versiyasida jismoniy shaxslarning hisobvaraqlariga BHMning 2500 baravari (1,03 mlrd so‘m) va undan yuqori summada, bir martalik yoki 30 kun davomida naqd pul o‘tkazish bo‘yicha operatsiyalarni “yuqori xatarli” deb hisoblash taklifi kiritilmagan.
Shubhali operatsiya aniqlangan taqdirda, tijorat banklari 10 ish kuni ichida o‘z imkoniyatlari doirasida quyidagilarni amalga oshirishi lozim:
- operatsiya ishtirokchilari to‘g‘risida mavjud bo‘lgan ma’lumotlarni yig‘ish va tahlil qilish;
- ochiq manbalar asosida tomonlarning ishbilarmonlik obro‘sini o‘rganish;
- pul mablag‘larining manbalarini, operatsiya tuzilmasini, uning vaqti va hajmini, shuningdek, ishtirokchilarning geografik joylashuvini tahlil qilish;
- tranzaksiyaning odatiy xo‘jalik faoliyatiga hamda mijozning moliyaviy profiliga, qolaversa, avvalgi operatsiyalarga muvofiqligini baholash;
- tomonlar o‘rtasidagi o‘zaro aloqalarni (affillanganlik, nazorat, benefitsiarlik munosabatlari) o‘rganish, shuningdek, ko‘p sonli bosqichlar orqali
- operatsiyaning asl maqsadini yoki pul mablag‘lari manbasini yashirishga urinish holatini tekshirish.
Yangi tartib hujjat e’lon qilinganidan uch oy o‘tgach — 9-avgustdan kuchga kiradi.
Avvalroq Spot Markaziy bank bank rahbarlarini qoidabuzarliklar uchun jarimaga tortishi mumkin bo‘lishi haqida yozgandi.
