2026-yilning birinchi choragida O‘zbekistonning davlat qarzi qariyb $47 mlrdga yetdi. Bu haqda Iqtisodiyot va moliya vazirligi hisobotida keltirilgan.
1-aprel holatiga ko‘ra, yanvar-mart oylarida davlat qarzi $46,98 mlrdni tashkil etgan. Ko‘rsatkich yil boshiga nisbatan bor-yo‘g‘i $134 mlnga (+0,3%), o‘tgan yilning mos davriga nisbatan esa $4,38 mlrdga (+10,3%) ko‘p. Biroq uning yalpi ichki mahsulotga (YIM) nisbatan ulushi yil boshidan beri 31,9% dan 26,6% gacha qisqargan.
Davlat qarzining asosiy qismi (85%) tashqi qarz hissasiga to‘g‘ri keladi — $39,78 mlrd (o‘tgan yilning mos davriga nisbatan o‘sish 11,8%). Uning YIMga nisbati esa 22,5% gacha pasaygan. Bu davrda ichki qarz 2,56% yoki $180 mlnga o‘sib, $7,2 mlrdni tashkil etdi. (YIMga nisbatan ulushi — 4,1%)
Davlat tashqi qarzining 50%i — $19,7 mlrdi budjetni qo‘llab-quvvatlashga yo‘naltirilgan. Shuningdek, $5,64 mlrdi (14%) yoqilg‘i-energetika, $3,58 mlrd (9%) — sog‘liqni saqlash, ta’lim va IT, $3,34 mlrd (8%) — qishloq va suv, $3,24 mlrd (8%) — uy-joy kommunal xo‘jaligi hamda $3,04 mlrdi (8%) transport va transport infratuzilmasiga ajratilgan.
Tashqi qarz tarkibida kreditorlar qatorida xalqaro moliya institutlari $22,36 mlrd yoki jamiga nisbatan 56% bilan yetakchilik qildi:
- Jahon banki — $9,04 mlrd (tashqi qarzning 23%i);
- Osiyo taraqqiyot banki — $8,28 mlrd (21%);
- Osiyo infratuzilmaviy investitsiyalar banki — $2,3 mlrd (6%);
- Islom taraqqiyot banki — $1,11 mlrd (3%);
- Xalqaro valyuta jamg‘armasi — $622 mln (2%);
- Yevropa tiklanish va taraqqiyot banki — $449 mln (1%);
- boshqa XMIlar — $568 mln (1%).
Xorijiy hukumatlarning moliyaviy tashkilotlari suveren majburiyatlarning 29% — $11,61 mlrdni tashkil etadi:
- Xitoy (Xitoy taraqqiyot banki, Eksimbank va boshqalar) — $3,9 mlrd (10%);
- Yaponiya (Yaponiya xalqaro hamkorlik agentligi va boshqalar) — $3,1 mlrd (8%);
- Fransiya (Fransiya taraqqiyot agentligi va b.) — $1,32 mlrd (3%);
- Janubiy Koreya (Eksimbank, Koreya iqtisodiy taraqqiyot jamg‘armasi va b.) — $738 mln (2%);
- Germaniya (Germaniya davlat banki) — $730 mln (2%).
Shuningdek, yanvar-mart oylarida davlat tashqi qarzining 15%i investorlar hissasiga to‘g‘ri keldi — $5,85 mlrd.
Bundan tashqari, tashqi qarzning 58%i ($27,47 mlrd) AQSH dollarida jalb qilingan. Yana 8%i yoki 3,94 mlrdi yevroda hamda 6%i yoki $2,78 mlrdi Yapon iyenasida olingan. Ichki qarzning 10%i ($4,62 mlrd) so‘mda jalb qilingan bo‘lsa, 5%i ($2,31 mlrd) Amerika valyutasida jalb qilingan.
2025-yilda O‘zbekistonning umumiy tashqi qarzi $18,1 mlrdga oshib, $82,2 mlrdga yetdi. Korporativ tashqi qarz birinchi marta davlat qarzidan oshdi — mos ravishda $41,7 mlrd va $40,5 mlrdni tashkil etdi.
Avvalroq Spot birinchi chorakda kuzatilmaydigan iqtisodiyot hajmi kamaygani haqida yozgan edi. Uning YIMdagi ulushi o‘tgan yilgi 24,8% dan 22,9% ga tushdi. Bu asosan qurilish va xizmat ko‘rsatish sohalari hisobiga ro‘y berdi.
