Shavkat Mirziyoyev O‘zbekistonda ikkinchi atom elektr stansiyasini qurishga tayyorgarlik ishlari tez orada boshlanishini ma’lum qildi. Bu haqda u 17-avgust kuni Xorazm viloyatida yangi loyihalarni ishga tushirish va istiqbolli obyektlar qurilishini boshlash marosimida aytdi.
Prezident O‘zbekiston mustaqilligining 35 yilligi arafasida mamlakatda keng ko‘lamli islohotlar va loyihalar amalga oshirilayotganini ta’kidladi.
Jumladan, u Jizzax viloyatida atom elektr stansiyasi qurilayotganini eslatib, yaqindagina mamlakatda bunday obyekt paydo bo‘lishini tasavvur qilish qiyin bo‘lganini qayd etdi.
“Bugun sizlarga bir sirni ochmoqchiman: yaqin vaqt ichida ikkinchi [atom] stansiya uchun ham katta tayyorgarlik ishlarini boshlaymiz”, — dedi Mirziyoyev.
Prezidentning so‘zlariga ko‘ra, atom energetikasini rivojlantirish zarurati, jumladan, investorlarni elektr energiyasi bilan kafolatlangan tarzda ta’minlash va uning tannarxini pasaytirish bilan bog‘liq.
Uning ta’kidlashicha, investorlar, avvalo, elektr energiyasining narxi qancha bo‘lishi va ular qanday kafolatlarga ega bo‘lishiga qiziqadi.
Mirziyoyev investitsiyalarni jalb qilish uchun 2030-yilgacha mo‘ljallangan mamlakatni rivojlantirish strategiyasini amalga oshirish, elektr energiyasining kafolatlangan yetkazib berilishini ta’minlash va uning tannarxini pasaytirish choralarini ko‘rish zarurligini ta’kidladi.
“Agar biz sevimli Vatanimizni 2030-yilgacha rivojlantirish strategiyasini amalga oshirmasak, barcha masalalarni o‘z o‘rniga qo‘ymasak, elektr energiyasining kafolatlangan yetkazib berilishini ta’minlamasak va uning tannarxini pasaytirish choralarini ko‘rmasak, buni biz uchun kim kelib amalga oshiradi? Hech kim va hech qachon”, — dedi prezident.
Ikkinchi AES
2025-yil dekabrida O‘zatom rahbari ikkinchi yirik quvvatli AES qurilishi ehtimolini bildirgan, biroq o‘sha paytda uni amalga oshirish bo‘yicha aniq rejalar mavjud emasligini ta’kidlagan. Shu bilan birga, Jizzax viloyatidagi maydon yana ikkita yirik energoblokni joylashtirish imkonini beradi.
5-iyun kuni Shavkat Mirziyoyev Sankt-Peterburg xalqaro iqtisodiy forumi yalpi majlisida Rossiya bilan hamkorlikda O‘zbekistonda yangi atom elektr stansiyalarini qurish rejalari haqida ma’lum qildi.
Uning so‘zlariga ko‘ra, integratsiyalashgan AES loyihasi “energetik xavfsizlikni ta’minlash bo‘yicha strategik muhim loyiha” hisoblanadi. Chunki yaqin 10 yil ichida mamlakatning elektr energiyasiga bo‘lgan ehtiyoji ikki baravarga oshishi mumkin. Prezident, shuningdek, O‘zbekiston uran zaxiralari bo‘yicha dunyoda 10-o‘rinda, qazib olish hajmi bo‘yicha esa 5-o‘rinda turishini ta’kidladi.
“Shuni aytmoqchimanki, bu Rossiya bilan atom elektr stansiyalari bo‘yicha amalga oshiriladigan so‘nggi qo‘shma loyiha emas. Biz bundan keyin ham hamkorlikni davom ettiramiz — boshqa stansiyalar quramiz, bu yo‘nalishni rivojlantiramiz. Chunki buning uchun yaxshi zamin va baza yaratdik: o‘zingiz ta’kidlaganingizdek, kadrlar tayyorlangan va mutaxassislar jamoasi shakllangan. Endi bizning vazifamiz — loyihalarni amalga oshirishni tezlashtirish. Kecha Vladimir Vladimirovich [Putin] bilan ham bu haqda gaplashdik: bu masalani eng yuqori darajada nazorat qilamiz, chunki O‘zbekistondagi odamlar atom elektr stansiyalarini anchadan beri kutishmoqda”, — dedi prezident.
Avvalroq Azim Axmedxadjayev Jizzax viloyatining Forish tumanini kelajakda yana bir atom elektr stansiyasini qurish uchun “juda istiqbolli maydon” deb atagan edi. Mazkur hudud yana ikkita yirik energoblokni joylashtirish imkonini beradi.
“Menimcha, bu eng maqbul maydon. Chunki u yetarlicha o‘rganilgan va qo‘shimcha loyihalarni juda qisqa muddatlarda amalga oshirishni boshlash imkonini beradi”, — deya ta’kidlagan amaldor.
Tinch atom
2025-yil sentabr oyida O‘zatom va Rosatom O‘zbekistondagi AES loyihasining yangi konfiguratsiyasi — ikkita katta quvvatli energoblok va ikkita kichik quvvatli atom stansiyasi blokidan iborat tarkib bo‘yicha kelishib olgandi.
Qo‘shimcha kelishuv loyiha tarkibiga 3+ avlodiga mansub VVER-1000 asosidagi ikkita katta quvvatli energoblok hamda har birining quvvati 55 MVt bo‘lgan RITM-200N reaktorli ikkita energoblok kiritilishini nazarda tutadi.
Shu tariqa, integratsiyalashgan AESning umumiy quvvati 2,1 GVt dan oshadi: katta stansiyaniki — 2 GVt, kichiginiki — 110 MVt.
Oktabr oyida O‘zbekistonda kichik AES qurilishining asosiy bosqichi boshlandi. Jizzax viloyatidagi qurilish maydonchasida RITM-200N reaktorli energoblok poydevori uchun kotlovan qazish ishlariga kirishildi.
Joriy yil mart oyida Jizzax viloyatidagi AES qurilish maydonida dastlabki beton ishlari boshlandi. Ishlar yakuniga ko‘ra, gidroizolyatsiya va yerga ulash tizimiga ega reaktor binosi poydevori tayyorlanadi.
Bundan tashqari, O‘zbekiston va Rossiya integratsiyalashgan AES qurilishi bo‘yicha shartnomaga qo‘shimcha kelishuv imzoladi. Loyiha kichik va katta quvvatli atom stansiyalarini bir vaqtning o‘zida joylashtirishni nazarda tutadi.
Qo‘shimcha bitimga ko‘ra, loyiha tarkibiga 3+ avlod VVER-1000 asosidagi ikkita katta quvvatli energoblok va har birining quvvati 55 MVt bo‘lgan RITM-200N reaktorli ikkita energoblok kiradi. Shunday qilib, integratsiyalashgan AESning umumiy quvvati 2,1 GVt dan oshadi: katta stansiya — 2 GVt, kichik — 110 MVt.
4-iyun kuni O‘zbekistonda integratsiyalashgan AES qurilishi boshlandi. Jizzax viloyatining Forish tumanida integratsiyalashgan AESning birinchi energoblokiga tamal toshi qo‘yish marosimi bo‘lib o‘tdi. Birinchi betonning ramziy quyilishi stansiya qurilishining rasmiy boshlanishini belgilab berdi.
Avvalroq Spot Rosatom investitsiya dasturining qisqarishi O‘zbekistondagi AES loyihasiga ta’sir qilmasligi haqida yozgandi.
