Tailand O‘zbekiston fuqarolari uchun vizasiz rejimni bekor qilmoqda. 15-sentabrdan boshlab qirollikka sayohat qiluvchilar oldindan viza olishlari kerak bo‘ladi.
Vizani Thai E-Visa orqali olish mumkin. Ariza topshirish uchun xorijga chiqish pasporti, aviachiptalar, mehmonxona band qilinganini tasdiqlovchi hujjatlar hamda hisobvaraqda bir kishi uchun kamida 20 ming bat ($600 dan ko‘proq) yoki bir oila uchun 40 ming bat ($1200 dan ko‘proq) borligini tasdiqlovchi bank ko‘chirmasi talab qilinadi.
Konsullik to‘lovini to‘lash esa o‘zbekistonliklar uchun qo‘shimcha qiyinchilik tug‘diradi. Ariza berish narxi taxminan $30 ni tashkil etadi, biroq to‘lovni faqat Tailand diplomatik vakolatxonasida shaxsan amalga oshirish mumkin. O‘zbekiston fuqarolari uchun eng yaqin bunday vakolatxona Moskvada joylashgan.
Spot turizm bozori va aviakompaniyalar vakillari bilan o‘zbekistonlik sayyohlarni Tailandda endi nimalar kutayotgani, ushbu yo‘nalishga talab o‘zgargan-o‘zgarmagani, mijozlar avvaldan band qilingan turlardan voz kecha boshladimi hamda vizasiz rejimning bekor qilinishi reyslar qisqarishiga olib kelishi mumkin yoki yo‘qligini muhokama qildi.
Tailand mashhurlik cho‘qqisida edi
Vizasiz rejimning bekor qilinishi o‘zbekistonlik sayyohlar orasida Tailandga qiziqish sezilarli darajada oshgan davrga to‘g‘ri keldi. So‘nggi yillarda ushbu yo‘nalish bozordagi mavqeini mustahkamlamoqda: reyslar soni ko‘paydi, yangi parvoz variantlari paydo bo‘ldi va turistik dasturlar kengaytirildi. Fun&Sun'da ta’kidlashicha, talabning oshishi ayniqsa so‘nggi bir yil ichida sezilarli bo‘lgan.
“Pxuketga deyarli doim charter reyslari amalga oshirilgan, ularning soni ham ko‘paydi. Pattayaga charter dasturlari ham qo‘shildi. Bundan tashqari, o‘tgan yili Bangkokka UzAirways’dan tashqari, muqobil tashuvchilar tomonidan ham juda jozibador narxlarda reyslar yo‘lga qo‘yildi. Bu bizga arzon turlarni rasmiylashtirish imkonini berdi”, dedi Fun&Sun sayyohlik agentliklari franshiza tarmog‘i egasi Marat Ahmedjanov.
Kompaniya hisob-kitoblariga ko‘ra, O‘zbekistondan Tailandga sayyohlar oqimi faqat o‘tgan yilning o‘zida taxminan 30% ga oshgan. Spot tomonidan suhbatlashilgan boshqa bozor ishtirokchilari ham bu yo‘nalishning mashhurligini tasdiqladilar.
“Savdo hajmi bo‘yicha Tailand uzoq masofali sayohatlar orasida doimiy ravishda yetakchi o‘rinni egallab kelmoqda. Pxuket, Pattaya, Samui va Bangkok sayyohlar orasida eng mashhurlari hisoblanadi”, dedi Travel System direktori va hammuassisi Anvar Mirzayev.
Shakh Tours ta’kidlashicha, Tailand deyarli yil davomida sayohat qilish mumkin bo‘lgan yo‘nalish bo‘lib qolmoqda. Kompaniya konsertlar va boshqa tadbirlar bilan ishlaydi, shuning uchun mamlakatni shunchaki klassik plyaj ta’tili yo‘nalishi sifatida ko‘rmaydi.
Bozor ishtirokchilari Tailand vizasiz rejim joriy etilishidan oldin ham o‘zbekistonliklar orasida mashhur bo‘lganini ta’kidlamoqdalar. 2024-yilgacha O‘zbekiston fuqarolari kelishlari bilan viza olishlari mumkin edi va uning narxi hozirgi konsullik yig‘imiga teng edi.
Talabning pasayishi va turlarning bekor qilinishi
Bu yo‘nalishga qiziqishning keskin pasayishi haqida gapirishga hali erta. Yo‘nalishni tanlab, turlar yoki chiptalarni sotib olgan sayyohlarning aksariyati hozircha ta’tilidan voz kechishga tayyor emas. Travel System xabar berishicha, sayyohlar shunchaki sayohat tafsilotlariga ko‘proq qiziqish bildirmoqda va bron qilishni ko‘rib chiqmoqda.
“Yangi qoidalar haqidagi yangiliklar ma’lum bo‘lgandan so‘ng, sayyohlar vizalar, ularni rasmiylashtirish muddati va konsullik to‘lovlarini to‘lash haqida ko‘proq savollar berishni boshladilar. Ba’zi mijozlar yaqin sanalardagi sayohatlarni bron qilishga ehtiyotkorroq yondasha boshlashdi: ular avvalo viza jarayoni qanchalik qiyin bo‘lishini va qancha vaqt davom etishini tushunishni xohlashadi. Shuning uchun ba’zi mijozlar bron qilishni vaqtincha to‘xtatib turishmoqda”, — deya izoh berdi sayyohlik kompaniyasi rahbari.
Shu bilan birga, Fun&Sun avval band qilingan sayohatlardan dastlabki bekorlarni qayd etdi. Hozircha bunday holatlar ko‘p emas, biroq kompaniya vaziyat hali to‘liq shakllanmagan deb hisoblamoqda. Sentabr oyi oxirigacha uchadigan sayyohlarning bir qismi safarga tayyorgarlik ko‘rmoqda va viza rasmiylashtirish bilan shug‘ullanmoqda. Oktabr va undan keyinroq ta’tilni rejalashtirayotganlar esa hozircha kutishni afzal ko‘rmoqda.
Travel System ham shunga o‘xshash ehtiyotkorlikni kuzatmoqda. Ularning fikricha, kelgusi haftalarda ko‘p narsa vizani amalda olish jarayoni qanchalik tushunarli va qulay bo‘lishiga bog‘liq bo‘ladi. Biroq, Shakh Tours buning aksini ko‘rmoqda.
Shu bilan birga, aviakompaniya tomonidan ham talabda keskin o‘zgarishlar hozircha kuzatilmagan. Centrum Air aviakompaniyasi Tailandga parvozlarga talab dinamikasida sezilarli o‘zgarishlar kuzatilmaganini ma’lum qildi.
Viza to‘lovi asosiy muammo emas
So‘rovda qatnashgan bozor vakillarining fikriga ko‘ra, viza narxining o‘zi talab pasayishining yagona yoki hatto asosiy sababi bo‘lishi ehtimoldan yiroq. Bundan ham muhimi, endi sayohatni oldindan rejalashtirish kerak bo‘ladi.
Fun&Sun hujjatlarga qo‘yiladigan talablarga urg‘u beradi. Sayyohlar hisobidagi mablag‘ mavjudligini va undagi harakatni tasdiqlovchi bank ko‘chirmalarini taqdim etishlari kerak bo‘ladi.
“Bu yangiliklar e’tibordan chetda qolmasligini aniq aytish mumkin, chunki sayohat jarayoni endi sezilarli darajada murakkablashdi. Ko‘plab sayyohlarni hisobdagi mablag‘ qoldig‘i va undagi harakatni ko‘rsatuvchi bank ma’lumotnomalarini taqdim etish zarurati tashvishga solmoqda. O‘zbekistonda bu hali unchalik odatiy amaliyot emas va biz bank hisoblari yoki kartalari umuman yo‘qligini aytadigan, bularning barchasini faqat Tailandga sayohat qilish uchun rasmiylashtirishni noqulay deb hisoblaydigan sayyohlarni ko‘rmoqdamiz”, deb xabar berdi Fun&Sun.
Konsullik to‘lovi ham qo‘shimcha xarajat hisoblanadi. Kompaniya uni har bir kishi uchun taxminan $40 deb baholamoqda. Er-xotin uchun bu taxminan $80 ni, to‘rt kishilik oila uchun esa sayohat narxidan tashqari $160 ni tashkil etadi. Marat Ahmedjanovning so‘zlariga ko‘ra, Tailandni qisman nisbatan arzon ta’til narxlari tufayli tanlagan sayyohlar uchun bu miqdor sezilarli bo‘lishi mumkin.
Biroq, kompaniya yangi qoidalarning asosiy natijasi sifatida yana bir jihatni keltirmoqda: Tailand amalda so‘nggi daqiqalardagi turlar uchun yo‘nalish bo‘lishdan to‘xtashi mumkin.
Ilgari turoperatorlar yaqin jo‘nash sanalariga qolgan o‘rinlar narxini tushirishlari mumkin edi, bu esa sayyohlarga sayohatni sotib olib, bir yoki ikki kundan keyin jo‘nab ketish imkonini berardi. Endi vizani rasmiylashtirish vaqt talab etadi, shu sababli bunday takliflardan foydalanish ancha qiyinlashadi.
Travel System ham muammo viza xarajatlari bilan cheklanib qolmasligini ta’kidladi. Sayyohlar uchun yangi tartib bilan bog‘liq vaqt, qo‘shimcha qadamlar va noaniqliklar ham muhim.
“Muammo faqat viza narxining o‘zida emas. Sayyohlar uchun vaqt, qo‘shimcha qadamlar va noaniqlik hissi muhim: ular vizani o‘z vaqtida olishlari mumkinmi, qanday hujjatlar kerak bo‘ladi, biror joyga borishlari kerakmi va hokazo”, dedi Anvar Mirzayev.
Boshqa tomondan, Shakh Tours vakili fikricha, viza narxining o‘zi Tailandni ataylab tanlaydigan sayyohlarni to‘xtata olmaydi. Kompaniya vizani rasmiylashtirish xarajatlarini har bir kishi uchun taxminan $40−60 deb baholadi va ilgari sayyohlar mamlakatga yetib borganda viza uchun bundan ham ko‘proq pul to‘laganliklarini ta’kidladi.
Bozor vakillarining o‘zlari talabning pasayishi ehtimoli haqida turlicha taxminlarga ega. Biroq, hamma bir narsada yakdil: endi sayyohlar Tailandga sayohat qilishdagi odatiy yondashuvlarini o‘zgartirishlari va safarlarini oldindan rejalashtirishlari kerak bo‘ladi.
Parvozlar bilan bog‘liq muammo ochiqligicha qolmoqda
Viza talablarining qayta joriy etilishi sayyohlik kompaniyalarini Tailandga sayohatlarni sotishga bo‘lgan yondashuvlarini o‘zgartirishga majbur qiladi. Mijozlarning noqulayliklarini kamaytirish uchun Spot tomonidan so‘ralgan sayyohlik kompaniyalari sayohatchilarga viza rasmiylashtirishda yordam berishni rejalashtirmoqda.
Shakh Tours kompaniyadan turlar sotib olayotgan barcha sayyohlarga viza yordami ko‘rsatishini ma’lum qildi. Fun&Sun ham shunga o‘xshash tayyorgarlikni tasdiqladi. Travel System esa mijozlarga hujjatlarni tayyorlash va tekshirishdan tortib, arizani to‘ldirish va jarayon davomida yuzaga keladigan boshqa masalalarni hal qilishgacha bo‘lgan turli bosqichlarda yordam berilishini ma’lum qildi.
“Bu mijozlarimiz uchun noqulayliklarni minimallashtirish usullaridan biri bo‘ladi. Biz sayyohlarga hujjatlarni tayyorlash va tekshirish, arizani to‘ldirish hamda rasmiylashtirish jarayonida hamrohlik qilishda yordam berishga tayyormiz”, deb xabar berdi Travel System.
Biroq, bozor uchun asosiy qiyinchiliklardan biri viza to‘lovini to‘lash tartibi bo‘lib qolmoqda. Tailand vizasiga arizani Thai e-Visa tizimi orqali onlayn tarzda topshirish mumkin, shuning uchun sayyohlik kompaniyalari hujjatlarni topshirish yoki viza olish uchun Moskvaga shaxsan borish shart emasligini aytishmoqda.
Travel System muammo aynan konsullik to‘lovini to‘lash bosqichida yuzaga kelishini tushuntirdi. Kompaniya ma’lumotlariga ko‘ra, hozircha O‘zbekistondan kelgan arizachilar uchun onlayn to‘lov mavjud emas, shuning uchun uni Moskvadagi vakil orqali amalga oshirish kerak.
Shakh Tours to‘lov tartibining o‘zgarishi va to‘lov punktining Toshkentga ko‘chirilishi mumkinligi haqida ma’lumot olganini xabar qildi. Biroq, hozircha buning rasmiy tasdig‘i yo‘q.
Fun&Sun o‘z navbatida, amaldagi tartib yakuniy bo‘lib qolmasligiga umid qilmoqda. Kompaniyada bozor Moskvaga shaxsan bormasdan, O‘zbekistondan vizalarni rasmiylashtirish va to‘lash imkonini beradigan yo‘lni topa olishiga ishonishadi.
“Tizim hozirgi ko‘rinishida ishlamasligiga deyarli aminman. O‘ylaymanki, bozor tezda O‘zbekistondan kelgan sayyohlarga Moskvaga shaxsan bormasdan, Toshkentdan viza olish va to‘lash imkonini beradigan yechimni topadi”, dedi Marat Ahmedjanov.
Shu bilan birga, bozor vakillari sayyohlik agentliklarining yordami sayohatga oldindan tayyorgarlik ko‘rish zaruratini bekor qilmasligini ta’kidlamoqdalar. Viza berish bo‘yicha qarorlar baribir Tailand konsullik idoralari tomonidan qabul qilinadi.
Havo qatnovlarining kelajagi ham alohida masala bo‘lib qolmoqda. Marat Ahmedjanovning tushuntirishicha, aviakompaniyalar qish mavsumi uchun Tailandga, jumladan, Pxuket va Bangkokka haftasiga taxminan 16 ta reysni rejalashtirgan. Bu dasturlarning barchasi vizasiz rejim bekor qilinishi e’lon qilinishidan oldin shakllantirilgan. Shuning uchun endi bozor ishtirokchilari talab bunday parvozlar chastotasini saqlab turishga imkon beradigan darajada qoladimi yoki yo‘qmi, shuni aniqlashlari kerak bo‘ladi.
“Hozirgi asosiy savol shundaki, aviakompaniyalar yangi sharoitlarda bunday parvozlar chastotasini saqlab qola oladimi yoki yo‘qmi. Ularning ko‘pchiligi hozircha kutish pozitsiyasini egallab, talab qanday bo‘lishini kuzatmoqda. Agar viza qoidalari o‘zgarishsiz qolsa va sayyohlar oqimi haqiqatan ham sezilarli darajada kamaysa, parvoz dasturlarini optimallashtirish baribir amalga oshiriladi: ayrim reyslar qisqartirilishi yoki ularning chastotasi kamaytirilishi mumkin”, deb xabar berdi Fun&Sun.
Biroq, aviakompaniyalar hozircha o‘z rejalarini o‘zgartirishga shoshilmayapti. Centrum Air Spot nashriga tasdiqlangan jadvalga muvofiq parvozlarni amalga oshirishda davom etayotganini va vaziyatni diqqat bilan kuzatayotganini ma’lum qildi.
Tailandga hali to‘liq alternativa yo‘q
Viza rejimining o‘zgarishi o‘z-o‘zidan sayyoh allaqachon sotib olingan sayohatni avtomatik ravishda va bepul bekor qilishi mumkinligini anglatmaydi.
Travel System pulni qaytarish imkoniyati shartnoma shartlariga bog‘liqligini tushuntirdi. Kompaniya bunday vaziyatlarni, ayniqsa sayohatchi qiyinchiliklarga duch kelgan bo‘lsa, alohida ko‘rib chiqishga tayyor.
“Viza rejimining o‘zgarishi o‘z-o‘zidan biror turni bepul bekor qilish huquqini bermaydi. Hammasi shartnoma, tarif shartlari, aviachiptalar, mehmonxona band qilingani va bekor qilish muddatlariga bog‘liq. Biz bunday vaziyatlarni har bir holat bo‘yicha alohida ko‘rib chiqishga tayyormiz, ayniqsa sayyoh jismonan vizani o‘z vaqtida rasmiylashtira olmasa yoki yangi tartibda obyektiv qiyinchiliklarga duch kelsa”, deb ta’kidladi kompaniya.
Shakh Tours ham pulni qaytarish tartibi turoperatorlar va agentliklar o‘rtasidagi shartnomalarga hamda aniq shartlarga bog‘liqligini ta’kidlaydi.
“Hammasi turoperatorlar va ushbu mahsulotni sotadigan agentliklar o‘rtasida tuzilgan shartnomalarga bog‘liq. Har bir inson ushbu shartnomalarda ko‘rsatilgan bandlarga muvofiq harakat qilishi kerak”, deb ta’kidladi Shakh Tours.
Fun&Sun ham barcha sayyohlar uchun yagona yechim yo‘qligiga ishonadi. Vizasiz rejim bekor qilingani haqidagi xabar e’lon qilinganidan keyin sayohatlarini bekor qilishga qaror qilgan ba’zi mijozlar sayohat shartlaridagi o‘zgarishlar va qo‘shimcha xarajatlarni sabab sifatida ko‘rsatgan. Biroq, kompaniya ko‘p narsa sayohat sanasi va bron qilish shartlariga bog‘liq bo‘lishini ta’kidlamoqda.
Tailanddan voz kechishga qaror qilganlar uchun tur kompaniyalari boshqa yo‘nalishlarni taklif qilishga tayyor. Biroq, Fun&Sun ma’lumotlariga ko‘ra, hozircha mamlakatga to‘laqonli muqobil yo‘nalish deyarli yo‘q.
“O‘zbekistonlik sayyohlar uchun uzoq vaqtdan beri eng mashhur yo‘nalishlardan biri bo‘lib kelgan Vetnam asosiy alternativa hisoblanadi. Qish mavsumi uchun esa, avvalo, Fukuok. Biroq, bu ko‘proq oilaviy yo‘nalish, yoshlar uchun esa u yerdagi ko‘ngilochar imkoniyatlar ancha kam”, deb ta’kidladi Fun&Sun.
Biroq, kompaniya Fukuok Tailandning o‘rnini to‘liq bosa olmasligi va eng yuqori talab davrlarida u yerda bo‘sh joylar mavjudligi bilan bog‘liq muammolar yuzaga kelayotganidan ogohlantirmoqda. Shu sababli sayyohlarga sayohatlarini oldindan bron qilish tavsiya etiladi.
Shakh Tours Malayziya va Indoneziyani potensial alternativalar sifatida ko‘rsatmoqda. Kompaniya Malayziyaga to‘g‘ridan-to‘g‘ri va qulay bog‘lovchi reyslar tufayli qiziqish ortib borayotganini ta’kidlamoqda. Travel System, shuningdek, sayyohlarning bir qismi Malayziya, Indoneziya va Janubi-Sharqiy Osiyoning boshqa mamlakatlariga qayta taqsimlanishi mumkin, deb hisoblaydi.
“Muqobil variant sifatida Indoneziya va uning kurort orollarini ko‘rib chiqish mumkin. U yerda ham viza talab qilinadi, biroq u elektron shaklda rasmiylashtiriladi, tez ko‘rib chiqiladi va taxminan $50 turadi”, deb xabar berdi Shakh Tours.
Bundan tashqari, talabning bir qismi Turkiya va Misr kabi tanish yo‘nalishlarga o‘tishi mumkin. Travel System shuningdek, Mavrikiyni tilga olgan bo‘lsa, Centrum Air yo‘lovchilarga Maldiv orollari, Vetnam, BAA va Turkiyani taklif qilmoqda. Aviakompaniya yaqin kelajakda Shri-Lankaga reyslarni yo‘lga qo‘yishni rejalashtirmoqda.
Biroq, hatto dastlabki bekor qilishlar va talabning o‘zgarishini ko‘rayotgan kompaniya vakillari ham sayyohlarning Tailandni butunlay tark etishini kutishmayapti. Bu yo‘nalishning o‘z shakllangan auditoriyasi bor va uni bitta mamlakat bilan to‘liq almashtirish qiyin.
Hozirgi asosiy savol shundaki, turizm bozori yangi qoidalarga qanchalik tez moslasha oladi va sayyohlarning o‘zlari Tailandga sayohat qilish uchun so‘nggi daqiqada tur sotib olib, deyarli darhol ta’tilga chiqish imkoniyatidan voz kechishga tayyormi.
