Istiqbolli loyihalar milliy agentligi qimmatli qog‘ozlar emitentlarining reytingi to‘g‘risidagi nizomni tasdiqladi. Hujjat 17-sentyabr kuni Adliya vazirligida ro‘yxatdan o‘tkazildi va hozirda Lex.uz portalida mavjud.
Yangi reyting doirasida korxonalar shaffoflik darajasi, shuningdek, qimmatli qog‘ozlar bozori, aksiyadorlik jamiyatlari va aksiyadorlarning huquqlarini himoya qilish to‘g‘risidagi qonunchilikka rioya etilishi asosida baholanadi. Reytingni kapital bozori regulyatori sifatida ILMA yuritadi.
Reytingning yangi versiyalari Yagona korporativ axborot portalida har chorakda hisobot choragidan keyingi ikkinchi oyning 10-sanasiga qadar e‘lon qilinadi (masalan, I chorak uchun reyting 10-maydan kechiktirmay e‘lon qilinadi).
Reytingni hisoblashda ILMA har biri uchun jarima ballari hisoblangan 7 turdagi qoidabuzarlikni hisobga olishni rejalashtirmoqda:
- hisobot topshirish muddatlarini buzish (15 ball);
- muhim faktlarni oshkor qilmaslik (15 ball);
- qimmatli qog‘ozlar bo‘yicha daromadlarni to‘lash bilan bog‘liq majburiyatlarni bajarmaslik (10 ball);
- noto‘g‘ri yoki chalg‘ituvchi ma‘lumotlarni taqdim etish (10 ball);
- korporativ normalarni, shu jumladan boshqaruv organlari yig‘ilishlarini o‘tkazish tartibini buzish (10 ball);
- yo‘l qo‘yilgan qoidabuzarliklar bo‘yicha asosli shikoyatlar (ularning soniga qarab 5−10 ball);
- regulyatorning ko‘rsatmalari yoki qarorlarini bajarmaslik (30 ball).
Yillik hisobotni baholash natijalari hisobot yilidan keyingi yilning ikkinchi choragi (aprel-iyun) uchun reytingni hisoblashda hisobga olinadi. Bunda har bir hisobot bo‘yicha alohida ball beriladi.
Emitentning reytingdagi toifasi ballar soniga bog‘liq bo‘ladi: A — 10 ball va undan kam, B — 15−25, C — 50−60, D — 65−100 ball.
Toifaga qarab, regulyator investorlar uchun ehtimoliy zararni hisobga olgan holda turli ta‘sir choralarini qo‘llashi mumkin. B guruhidagi kompaniyalar YKAPdagi shaxsiy kabinetlari orqali profilaktika choralarini ko‘rish talabi bilan ogohlantirish oladi.
C guruhi emitentlari uchun qimmatli qog‘ozlar chiqarilishlarini ro‘yxatdan o‘tkazishni rad etish va YKAPda ma‘lumotlarni e‘lon qilishga cheklovlar qo‘yilishi mumkin. D guruhi kompaniyalari holatida agentlik qimmatli qog‘ozlar muomalasini to‘xtatishi yoki obligatsiyalarni muddatidan oldin so‘ndirishni talab qilishi mumkin.
Emitent baho e‘lon qilinganidan keyin 5 ish kuni ichida shikoyat qilishi mumkin. Shikoyat 10 ish kuni ichida ko‘rib chiqiladi.
Agar asoslar mavjud bo‘lsa, ILMA kompaniyaning ballarini qayta ko‘rib chiqadi, aks holda baho o‘zgarishsiz qoladi. Baholash va ta‘sir choralari bo‘yicha keyingi kelishmovchiliklar yuzaga kelsa, kompaniya qonunchilikka muvofiq sudga da‘vo arizasi bilan murojaat qilishi mumkin.
Reyting to‘g‘risidagi nizom e‘lon qilinganidan uch oy o‘tgach — 18-dekabrdan kuchga kiradi.
Spot, avvalroq, O‘zbekistonda Humo steyblkoini to‘lov vositasi sifatida sinovdan o‘tkazilishi haqida yozgandi.
