2026-yilning yanvar-iyun oylari yakunlariga ko‘ra, o‘zbek so‘mi dollarga nisbatan biroz zaiflashdi. Bu haqda Spot o‘rgangan Markaziy bank ma’lumotlaridan ma’lum bo‘ldi.
O‘tayotgan oyda milliy valyuta dollarga nisbatan 58,9 so‘mga yoki 0,49% ga pasayib, 12 060,84 so‘mni tashkil etdi. Iyun oyi boshida kurs 12 000 so‘m atrofida edi, biroq 3−4-iyun kunlari keskin pasayib, 11 935 so‘m atrofida minimal darajaga tushdi. Keyin tiklanish kuzatildi: 19-iyunga kelib dollar oylik eng yuqori darajaga — 12 085 so‘mga yetdi. So‘nggi o‘n kunlikda kurs biroz o‘zgardi, ammo oy oxiriga kelib yana ko‘tarildi va 12 060 so‘mdan yuqoriga ko‘tarildi.
O‘zbekiston Respublika valyuta birjasi ma’lumotlariga ko‘ra, dollar/so‘m juftligida savdo hajmining eng yuqori cho‘qqisi iyun oyining oxiriga to‘g‘ri keldi — 29-iyun kuni hajm keskin oshib, oyning eng yuqori darajasiga yetdi va $323 mlndan oshdi. Savdo faolligining sezilarli o‘sishi oy boshida va 5-iyunda ham kuzatildi, bu kursning eng yuqori o‘zgaruvchanligi davriga to‘g‘ri keldi.
Iyun oyi oxirida O‘zbekiston tijorat banklarida dollar kursi 12 ming so‘mdan oshdi yoki uning atrofida qayd etildi. Amerika valyutasini Asakabank va InfinBank eng qimmat — 12 020 so‘mdan sotib olmoqda. Eng qulay 12 060 so‘mlik sotuv kursini Saderat Bank va Mybank (sobiq Madad Invest Bank) taklif qilmoqda.
Yil boshidan buyon milliy valyuta dollarga nisbatan 0,29% ga yoki 35 so‘mdan ko‘proqqa arzonlashdi. 2025-yil yakunlariga ko‘ra, dollar kursi nominal hisobda 6,9% ga pasaydi.
Iqtisodchi va Mirkonomika Telegram-kanali muallifi Mirkomil Xolboyevning ta’kidlashicha, iyun oyida so‘mning zaiflashuvi umumjahon tendensiyasiga mos keladi: o‘tgan oyda FZT foiz stavkalarini oshirish kutilmalari fonida dollar aksariyat valyutalarga nisbatan mustahkamlandi. Unga ko‘ra, kuzatilayotgan 39 ta valyutadan faqat 4 tasi dollarga nisbatan mustahkamlangan, qolganlari o‘zgarishsiz qolgan yoki qadrsizlangan. Shu bilan birga, so‘m 0,5% lik ko‘rsatkich bilan nisbatan past qadrsizlangan valyutalar qatoriga kirdi — taqqoslash uchun, bir oy ichida rubl 7,7%, yuan 0,6%, tenge 0,1% qadrsizlandi.
Xolboyev o‘zgaruvchanlikning pasayishiga ham e’tibor qaratdi: iyun oyida so‘mning o‘rtacha kunlik o‘zgaruvchanligi may oyidagi 0,31% ga nisbatan 0,24% ni tashkil etdi — bu 22,6% ga kam. O‘tgan yilning iyun oyiga nisbatan bu ko‘rsatkich deyarli ikki barobarga kamaydi.
“Boshqa valyutalar bilan solishtirganda, so‘m oy davomida eng kam o‘zgaruvchan valyutalardan biri bo‘ldi”, — deya xulosa qildi ekspert.
Markaziy bank ma’lumotlariga ko‘ra, yanvar-may oylarida xorijiy valyutaga bo‘lgan umumiy talab $25,7 mlrdni tashkil etib, 2025-yilning shu davriga nisbatan 20,1% ga oshgan. Asosiy hajm yuridik shaxslarga to‘g‘ri keldi — $20,2 mlrd, jismoniy shaxslar esa $5,5 mlrd sotib oldi.
Shu bilan birga, umumiy valyuta taklifi 28,6% ga oshib, $22,3 mlrdga yetdi: aholi banklarga $10,2 mlrd , kompaniyalarga esa $12,1 mlrd sotdi. Shunday qilib, xorijiy valyutaga bo‘lgan umumiy talab taklifdan $3,4 mlrdga oshdi.
Ushbu davrda valyuta kursi bir dollar uchun 11 938−12 320 so‘m oralig‘ida tebranib turdi va yil boshiga nisbatan sezilarli o‘zgarishsiz qoldi. O‘zgaruvchanlik esa oshdi: o‘rtacha og‘ish 2025-yilning yanvar-may oylaridagi 17,3 so‘m yoki 0,13% ga nisbatan 30 so‘mni yoki 0,25% ni tashkil etdi.
Markaziy bank ma’lumotlariga ko‘ra, 1-iyun holatiga oltin-valyuta zaxiralarining umumiy hajmi may oyida $307,2 mlnga (-0,44%) kamayib, $70,58 mlrdni tashkil etdi. Markaziy bank omborlaridagi oltin qiymati jahon kotirovkalarining 3,3% ga pasayishi fonida $61,43 mlrdgacha kamaydi, metallning fizik hajmi esa 423 tonnagacha oshdi. Zaxiralarning valyuta qismi $150 mlnga qisqarib, $8,57 mlrdni tashkil etdi, Markaziy bank balansidagi xorijiy qimmatli qog‘ozlar hajmi esa keskin oshib, $2,85 mlrdni tashkil etdi.
Birinchi chorakda transchegaraviy pul o‘tkazmalari $3,78 mlrdga yetdi, bu o‘tgan yilga nisbatan 12,9% ga (+ $433 mln) ko‘pdir. Shu bilan birga, o‘sish sur’atlari asta-sekin sekinlashmoqda: yanvar oyidagi 15,8% dan mart oyida $9,6% gacha.
Avvalroq Spot Markaziy bank murojaatlar bo‘yicha eng salbiy ko‘rsatkichga ega Top-10 bankni ochiqlagani haqida yozgandi.
